Vitamin eksikliği anemisi denildiğinde özellikle B12 ve folat eksikliğine bağlı kan yapımı bozuklukları düşünülür. Demir eksikliği ayrı bir nedendir; demir bir vitamin değildir. Her kansızlıkta aynı takviyeyi kullanmak yerine, hangi eksikliğin bulunduğu ve buna neyin yol açtığı belirlenmelidir.
Kan sayımında hangi bulgular araştırılır?
Tam kan sayımı, alyuvarların büyüklüğü, retikülositler ve gerektiğinde periferik yayma birlikte değerlendirilir. B12 ve folat eksikliklerinde alyuvarlar büyük olabilir; ancak yüksek MCV her zaman vitamin eksikliği anlamına gelmez. Eşlik eden demir eksikliği bu büyümeyi gizleyebilir. Bu nedenle yalnız MCV sonucuyla karar verilmez.
B12 ve folat ölçümleri değerlendirmeyi tamamlar. Belirsiz B12 sonuçlarında hekim metilmalonik asit ve homosistein testlerini düşünebilir. Sonuçlar birlikte yorumlanır; örneğin böbrek işlev bozukluğu metilmalonik asidi yükseltebilir.
Folik aside başlamadan B12 neden kontrol edilir?
Folik asit, eşlik eden B12 eksikliğinde kansızlığı düzelterek sorunu gizleyebilir; sinir hasarı ise ilerleyebilir. Bu yüzden B12 eksikliği değerlendirilmeden kendi kendinize yalnız folik asitle tedaviye başlamayın.
B12 eksikliğinde hangi belirtiler önemlidir?
Halsizlik, solukluk, nefes darlığı ve baş dönmesine uyuşma, karıncalanma, yürüme güçlüğü veya düşünmede yavaşlama eşlik edebilir. Uzayan B12 eksikliğinde bazı sinir sistemi sorunları kalıcı olabilir. Bu yakınmaları yalnız yorgunluk veya beslenme düzensizliği sayarak değerlendirmeyi ertelemeyin.
Yeterli beslenmek neden her zaman yetmez?
B12 eksikliği yalnız besinlerde az bulunmasından kaynaklanmaz. Emilimi etkileyen mide veya bağırsak hastalıkları, geçirilmiş ameliyatlar ve bazı ilaçlar da önemlidir. Pernisiyöz anemide B12 emilimine yardımcı olan intrinsik faktör yetersizdir. Muayeneye giderken ameliyat geçmişinizi ve kullandığınız ilaçları anlatın.
B12 tedavisi nasıl seçilir?
Ağızdan veya enjeksiyonla tedavi kararı, eksikliğin nedeni ve ağırlığına göre verilir. Bazı kişiler uzun süreli, hatta yaşam boyu tedaviye ihtiyaç duyabilir. Herkes için aynı enjeksiyon takvimi uygun değildir. İyileşme zaman alabilir; uyuşma gibi belirtilerin sürmesi yeniden değerlendirme gerektirir. Ayrıntılar için B12 eksikliği rehberini okuyabilirsiniz.
Folat eksikliği nasıl ele alınır?
Folat, alyuvarların oluşması ve gelişmesi için gereklidir. Yetersiz alım, uzun süreli yoğun alkol kullanımı, bazı ilaçlar ve gebelik gibi artan ihtiyaç durumları değerlendirilir. Yorgunluk, güçsüzlük, solukluk veya ağız ve dilde hassasiyet görülebilir. Bu belirtiler tek başına hangi vitaminin eksik olduğunu göstermez.
Tedavinin amacı hem eksikliği gidermek hem nedenini düzeltmektir. Hekim folik asit tedavisi planlayabilir; bağırsaktan emilim sorunu bulunan kişilerde daha uzun takip gerekebilir. Yeşil yapraklı sebzeler ve turunçgiller folat alımını destekler. Beslenme düzenlemesi, tanı konmuş aneminin tedavi planının yerine geçmez.
Eksikliği anlamak için folat düşüklüğü değerlendirmesini; destek kararı için folat takviyesi rehberini okuyabilirsiniz. Tedavinizin süresini ve takip planını, eksikliğin nedenini bilen sağlık ekibiyle netleştirin.
Kaynaklar
- NHLBI: B12 eksikliği anemisi
- MedlinePlus: Folat eksikliği anemisi
- MSD Manual: Megaloblastik anemiler
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.