Uykuda Periyodik Bacak Hareketleri (PLMS ve PLMD)

Uykuda periyodik bacak hareketleri, uyurken tekrarlayan istemsiz hareketlerin görülmesidir; kollarda da olabilir. Kişi bunları fark etmeyebilir, yatak arkadaşı tekme veya sıçrama tarif edebilir. Uykuyu bölebilirler, fakat bir uyku testinde hareket görülmesi tek başına periyodik ekstremite hareket bozukluğu, yani PLMD tanısı anlamına gelmez.

PLMS ile PLMD neden ayrılır?

PLMS hareket bulgusunu anlatır. PLMD değerlendirmesinde uyku ve gündüz işlevindeki bozulmanın başka bir durumla açıklanıp açıklanmadığı da araştırılır. Uyku apnesi veya huzursuz bacak gibi eşlik eden sorunlar varsa bunlar göz ardı edilmez. Yalnız bir hareket sayısını görmek, yakınmanın nedenini ve tedaviyi belirlemek için yeterli değildir.

Huzursuz bacakla aynı belirti midir?

Huzursuz bacakta kişi uyanıkken, özellikle dinlenirken ve akşamları rahatsızlıkla birlikte hareket etme isteği hisseder; hareket etmek rahatlatabilir. Uykudaki periyodik hareket ise kişi uyurken gözlenir. İki durum birlikte bulunabilse de aynı soruyu yanıtlamaz. Ağrılı gece bacak krampları da farklı değerlendirilir.

Görüşmede hareketlerin ne zamandır olduğunu, uyanmalara ve gündüz uykululuğuna etkisini anlatın. İlaç başlangıcı veya doz değişikliği, böbrek hastalığı ve demir eksikliği öyküsü önemlidir. Hekim gerekirse bunlara yönelik inceleme seçer; her kişiye aynı takviye verilmez.

Görüşmeye hangi bilgileri götürün?

Yatma ve kalkma saatlerini, gece uyanmalarını ve gündüz istemsiz uyuklamayı not edin. Hareketin kişiyi mi yoksa yatak arkadaşını mı rahatsız ettiğini anlatın. Önceki uyku raporlarını ve kullanılan ilaç listesini götürün. Özellikle yeni ilaçla zaman ilişkisini belirtin; bir ilacı keserek kendi kendinize neden denemesi yapmayın.

Uyku incelemesi neyi gösterir?

Polisomnografide uyku evreleri, kas etkinliği, bacak hareketleri ve solunum gibi sinyaller birlikte kaydedilebilir. Böylece yalnız hareketin varlığı değil, uykuyla ve diğer olaylarla ilişkisi değerlendirilir. Telefon kaydı veya akıllı saatin ölçümü bu incelemenin yerine geçmez. Uyku günlüğünün yorumlanması öyküyü destekler; tek başına tanı koymaz.

Tedavi neden otomatik ilaç listesi değildir?

Bazı ilaçlar hareketleri artırabilir; değişiklik sağlık ekibiyle yapılır. Reçeteli ilacı kendi kendinize bırakmayın. Eşlik eden sorunların değerlendirilmesi ve gündüz işlevine etkisi önemlidir. Başka birinin huzursuz bacak ilacını almak, uykuda görülen her hareket için uygun bir çözüm değildir.

Demir veya başka takviyeleri sonuç ve hekim önerisi olmadan başlamayın. Kontrolde yalnız hareketlerin azalıp azalmadığını değil, uykunuzun ve gündüz işlevinizin nasıl değiştiğini de anlatın. Gece bacak seyirmesinin diğer nedenleri benzer yakınmaların ayrımını gerektirebilir.

Periyodik hareket görülmesi tek başına erken Parkinson belirtisi olarak yorumlanmaz. Bu kaygıyı, varsa gündüz yeni hareket veya işlev değişiklikleriyle birlikte hekiminize anlatın.

Kaynaklar

Cleveland Clinic: PLMS ve PLMD ayrımı · MSD: Bacak hareketleri ve inceleme · Imperial NHS: Uyku incelemesi