Böbrek & idrar yolları nasıl çalışır?

90 / 100

Böbrek ve idrar yolları makalemde, böbreklerin ve idrar yollarının anatomik, fizyolojik özelliklerinden bahsedip bazı tiyolar vereceğim.

İdrar yolu, vücudumuzun atık ürünlerden kurtulmak için kullandığı sistemlerden biridir. Böbrekler, idrar yollarının idrar (çiş) yapan kısmıdır. İdrarda kandan süzülmesi gereken tuzlar, toksinler ve su vardır. Böbrekler idrarı ürettikten sonra, idrar yolunun geri kalan kısmını bir yol olarak kullanarak vücudu terk eder.

İdrar yollarının bölümleri nelerdir?

İnsanlar genellikle iki böbreğe sahiptir, ancak yalnızca biriyle normal ve sağlıklı bir hayat yaşayabilirler. Böbrekler, her iki tarafta da arkadaki göğüs kafesinin altındadır. Yetişkin bir insanda her böbrek, yaklaşık bir yumruk büyüklüğündedir.

Her böbreğin, filtre üniteleri içeren korteks adı verilen bir dış tabakası vardır. Böbreğin orta kısmı medulla, piramitler adı verilen fan şekilli yapılara sahiptir. Bu idrar, kaliks adı verilen kap şeklindeki tüplere boşaltılır.

Kalikslerden idrar, mesanede (alt karnındaki kaslı bir kese) depolanmak üzere üreterler boyunca böbreklerden geçer. Kişi idrar yaptığında, çiş mesaneden çıkar ve başka bir tüp benzeri yapı olan üretradan vücudun dışına çıkar. Erkek üretra, penisin ucunda biter; dişi üretra vajinal açıklığın hemen üzerinde biter.

Böbrek & idrar yolları nasıl çalışır?
Böbrek & idrar yolları nasıl çalışır?

Böbreklerin ve idrar yollarının görevleri nelerdir?

Böbreklerin kanı süzmek ve idrar yapmaktan, kemikleri sağlıklı tutmaya ve kırmızı kan hücrelerinin üretimini kontrol eden bir hormon üretmeye kadar pek çok işi vardır. Böbrekler ayrıca kan basıncını, kandaki tuz seviyesini ve kanın asit-baz dengesini (pH) düzenlemeye yardımcı olur. Bütün bu işler, böbrekleri vücudun olması gerektiği gibi çalışmasını sağlamak için gerekli kılar.

Böbrek ve idrar yolları nasıl çalışır?

Kan, böbreğe renal arter (böbrek atardamarı) ile gelir. Arter böbreklere hilus bölgesinden girer. Hilus, böbrek ortasında fasulye şeklinde bir girintidir. Atardamar bundan sonra, nefronlara daha çok kan taşıyabilmek için dallara ayrılır ki nefronlar kandan zararlı maddeleri uzaklaştırma görevini yerine getiren ve her böbrekte 1 milyon adet bulunan küçük filtreleme birimleridir.

Nefronların her biri glomerulus adlı bir filtre içerir. Kandan süzülen sıvı, daha sonra tübül adı verilen tüp benzeri küçük bir yapıya doğru ilerler. Tübül, idrarı vererek tuz, su ve atık seviyesini ayarlar. Süzülen kan böbrek damarından böbreği terkeder ve kalbe geri akar.

İdrar, böbrekleri terkeder ve üreter boyunca mesaneye doğru ilerler. Mesane doldukça genişler. Mesane dolu olduğunda, duvarındaki sinir uçları beyine mesajlar gönderir. Bir kişinin işemesi gerektiğinde, mesane duvarları kasılır ve  sfinkter adı verilen ve mesaneden üretraya çıkışı koruyan halka benzeri bir kas gevşer. Bu, idrarın üretraya ve sonrasında vücudun dışına atılmasını sağlar.

Böbrek ve idrar yolu sağlığını korumak için ne yapmalı?

Çocuğunuzun böbreklerini ve idrar yollarını sağlıklı tutmaya yardımcı olmak için:

a. Bol miktarda egzersiz yapmayı teşvik edin.
b. Dengeli ve besleyici bir diyet sunun.
c. Çocuğunuzun susuz kalmasına engel olun.
d. Kızınıza kaka yaptıktan sonra önden arkaya doğru temizlik yapmasını öğretin, böylece mikroplar üretraya giremez.

e. Köpük banyosundan, şampuan kullanıldıktan sonra küvette oturmaktan ve kokulu sabunlardan kaçının. Bunlar üretrayı tahriş edebilir.
f. Çocuğunuz pamuklu iç çamaşırı giymelidir.
g. Çocuklar ıslak mayo ile asla beklememeli ve derhal mayosunu değişmelidir.
h. Düzenli tıbbi kontroller yapılmalı.

i. Çocuğunuza herhangi bir takviye veya bitkisel tedavi vermeden önce doktorunuzla konuşun.
j. Doktorunuza varsa ailevi böbrek problemleri, diyabet veya yüksek tansiyon hakkında bilgi verin.
k. Çocuğunuzun genital bölgesinde şişlik varsa, işemeyle ağrı hissediyorsa, sık sık işemesi gerekiyorsa, köpüklü veya kanlı idrar yapıyorsa, veya kabızlık varsa doktora bildirin.

 

Referanslar:

Symptoms & Causes of Kidney Stones in Children

Kidney Stones in Children

Çocuklarda böbrek taşı nedenleri nelerdir?

Böbrek & İdrar Yolları Nasıl Çalışır?

Çocuklarda böbrek taşı belirtileri nelerdir?

Çocukta vezikoüreteral reflü, VUR hastalığı

Çocukta idrar yolu enfeksiyonu tedavisi

Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu tedavisi

Böbrek & idrar yolları nasıl çalışır?
Böbrek & idrar yolları nasıl çalışır?
Default image
Op. Dr. Ali GÜRTUNA
Çocuk Cerrahisi, Çocuk Sağlığı Hastalıkları konularında güncel, en doğru sağlık bilgileri ve hesaplama programları için sitemi ziyaret edin! Sünnet, kasık göbek fıtığı, apandisit, kabızlık, testis hastalıkları, idrar kaka kaçırma, enfeksiyon, koronavirüs COVID 19, hesaplama programı ve çok daha fazlası.