Yatak yarası, uzun süren basınçla cilt ve alttaki dokuların zarar görmesidir. Yalnız yatakta oluşmaz; uzun süre oturma, kayma ve uygun oturmayan tıbbi cihazlar da etkili olabilir. Hareketi veya duyusu azalmış, beslenmesi yetersiz ya da daha önce yara geçirmiş kişilerde korunma planı erken kurulmalıdır.
Yara açılmadan hangi işaretler görülebilir?
Topuk, kuyruk sokumu, kalça, dirsek ve başın arkası gibi basınç alanlarını her gün kontrol edin. Kalıcı renk değişimi, çevresine göre sıcaklık farkı, sertleşme, yumuşama veya hassasiyet dikkate alınmalıdır. Koyu tenli ciltte kızarıklık daha zor seçilebilir; yalnız renge bakmayın. Göremediğiniz bölgeler için bakım veren desteği isteyin.
Yeni cilt değişikliğinde basıyı azaltıp sağlık ekibine haber verin. Açık yaranın derinliğini veya evresini evde tahmin ederek tedavi seçmeyin. Ekip yaranın boyutunu, doku durumunu, akıntısını ve enfeksiyon olasılığını değerlendirerek izlem kaydı oluşturur. Yalnız yüzeyde görülen açıklık bakım gereksinimini anlatmayabilir.
Evde bakım planı nasıl kurulmalı?
Yatak ve oturma yüzeyi, hareket kapasitesi, ağrı, idrar-dışkı kaçırma ve bakım verenin yardım edebilmesi birlikte ele alınır. Pozisyon değişimi düzenli olmalı; sıklığı kişiye ve kullanılan yüzeye göre yazılı belirlenmelidir. Özel yatak kullanmak cilt kontrolünü ve hareket planını ortadan kaldırmaz. Ekipmanı rahatsız edici veya çalışmıyor bulursanız bildirin.
Hastayı çarşaf üzerinde sürükleyerek taşımayın; güvenli kaldırma veya uygun transfer yardımını öğrenin. Tekerlekli sandalye ve minderin kişiye uygunluğunu kontrol ettirin. Halka biçimli minderler basıyı çevrede yoğunlaştırabilir. Çarşaf kırışıklığı, kıyafet dikişi ve yatağa düşen küçük nesneler de baskı oluşturabilir. Topukların basıdan nasıl korunacağını ekibin göstermesini isteyin.
Islaklığı geciktirmeden temizleyip cildi ovalamadan kurulayın. İdrar veya dışkıyla temas eden cilt için önerilen bariyer ürünü kullanın. Maske, tüp ve benzeri cihazların altındaki rahatsızlığı bildirin; gerekli tıbbi cihazı kendi kararınızla çıkarmayın. Bakımı tek kişinin gücüne bırakmak yerine kimlerin hangi adımları üstleneceğini netleştirin.
Pansuman ve ilaç herkeste aynı mı?
Hayır. Pansuman yaranın yerine, akıntısına, ağrıya ve değişim ihtiyacına göre seçilir. Ölü dokunun temizlenmesi gerekiyorsa bunu uygun eğitimli ekip planlar. Rutin antiseptik, antibiyotikli krem veya yalnız kültür pozitifliğine dayanarak antibiyotik başlanması uygun değildir. Yayılan enfeksiyon, kemik tutulumu veya sepsis şüphesi ayrıca değerlendirilir. Kızarık bölgeyi masajla iyileştirmeye çalışmayın.
Beslenme ve acil belirtiler
Yetersiz beslenme varsa değerlendirme ve destek gerekir; yeterli beslenen herkese yara iyileştirme takviyesi verilmez. Ateş, yayılan kızarıklık veya genel durum bozulmasında kontrol gününü beklemeyin. Negatif basınç tedavisi de her basınç yarasında rutin yöntem değildir.
Evde planı uygulamakta zorlanıyorsanız bunu erken paylaşın. Yeni yara veya değişiklikleri kaydedin; kontrolün amacı yalnız pansumanı yenilemek değil, devam eden basıyı bulmaktır. Farklı yara türlerinin yaklaşımı değişir: diyabetik ayak rehberi ve negatif basınç tedavisi rehberi ilgili ayrımları açıklar.
Kaynaklar
Leeds NHS: Hasta ve bakım veren rehberi · MedlinePlus: Basınç yarasını önleme · NICE: Basınç yarası bakım ilkeleri
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.