Şeker Hastalarında HbA1c ve Diyabet Riski Hesaplama

Şeker Hastalarında HbA1c ve Diyabet Riski Hesaplama programına girmeden önce, şeker hastalığından genel hatlarıyla bahsetmekte fayda var. Diabetes Mellitus olarak bilinen şeker hastalığı, kan şekerinin düzenlenmesinde görevli olan insülin hormonunun miktarının ya da etkisinin azalması sonucu oluşan, vücudun genel anlamda şeker kullanımının bozulması ile karakterize bir karbonhidrat metabolizması bozukluğu hastalığıdır.

Diyabet kronik seyirli bir hastalık olup düzenli takip edilmezse ve tedavisi düzenli yapılmaz ise, sonraki dönemlerde göz, böbrek, sinir sistemi , kalp-damar sistemi başta olmak üzere nerdeyse tüm vücut organ ve sistemlerini etkiler, dolayısıyla da kalıcı sekeller ve ölüme neden olur.

Diyabetin tanı nasıl konulur ve takibi nasıl yapılır?

Diyabet tanı aşamasında ve takibinde en önemli kan testleri, açlık kan şekeri ölçümü (AKŞ), glukoz tolerans testleri (OGTT) ve hemoglobin A1c (glikozile hemoglobin = HbA1c) testidir.

Glikozile hemoglobin (HbA1c) nedir ve ne işe yarar?

Glikozile hemoglobin (HbA1c), eritrositlerin içinde bulunan, asıl görevi dokulara oksijen taşımak olan hemoglobinin glikozillenmesi ile oluşan bir moleküldür. Ölçümden önceki son 3 aylık ortalama kan glukoz değerini gösterir. Kandaki glukoz miktarı ile HbA1c arasında böyle bir ilişki bulunması, HbA1c testini diyabetin tanı ve tedavisinde önemli ve aynı zamanda da objektif bir test haline getirmiştir. Yine HbA1c ölçümü , geriye dönük kan şeker düzeyleri hakkında verdiği değerli bilgiler nedeniyle, şeker hastalığının komplikasyonlarının belirlenmesi ve önlenmesinde de etkili bir yol gösterici olmuştur.

HbA1c ölçümü hangi sıklıkta yapılmalıdır?

HbA1c, kan şeker düzeyinin iyi kontrol edildiği ve düzenli takipte olan şeker hastalarında yılda iki defa (6 ayda 1), insülin tedavisi alan diyabetli hastalarda ise yılda 4 defa (3 ayda 1) ölçülmeli ve kayıt altına alınmalıdır.

HbA1c düzeyinin normal değeri kaç olmalıdır?

HbA1c normal değeri, % 3-6 olmalıdır. Şeker hastalarında ise hedef HbA1c’nin % 7 ‘nin altında tutulmasıdır. Bu hedef yakalanabilirse, diyabetin komplikasyonlarının oluşumu engellenebilir.

HbA1c düzeyinin %8 ‘in üzerinde seyrettiği durumlarda ise, hastanın tedavisi ve diyet alışkanlıkları yeniden gözden geçirilerek düzenlenmelidir.

HbA1c düzeyinde görülen her yüzde 1’lik artış, açlık kan şekeri düzeyinin normalden 25-35 mg/dl‘lik bir artış ile seyrettiğini gösterir. Bu noktadan haretketle, son 3 aylık ortalama glukoz değeri tahmin edilebilir. Bu kan testi, son 3 ayda gün içinde / günler arasında şeker artış ve azalışlarından, yapılan egzersiz ve yenilen yemek miktarından etkilenmeden ortalama bir değer vermektedir.

HbA1c ölçümünün avantajları ve faydaları nelerdir?

a. HbA1c ölçümü için hastanın aç olmasının gerekmemesi,
b. Gün içinde herhangi bir saatte alınan kanda HbA1c çalışılabilmesi,
c. Stres, ek hastalık gibi faktörlerden etkilenmemesi,
d. Standardize edilmiş olduğu kabul gören bir test olması, en önemli avantajlarıdır.

HbA1c ölçümünün dezavantajları var mıdır ve nelerdir?

Bu test eritrosit ömrünün kısaldığı gözlenen hemolitik anemilerde, demir eksiliği anemisi olan hastalarda ve kısa bir süre önce herhangi bir sebepten dolayı aşırı kan kaybı yaşamış kişilerde doğru sonuç vermeyebilir.

HbA1c ‘nin normalden düşük olması anlamlı mıdır ve nasıl yorumlanmalıdır?

HbA1c düzeyinin beklenen düzeyden çok düşük olması ise kişide süregelen bir kan şeker düşüklüğünün (hipoglisemi atakları?) olduğunu gösterir. Bu problem özellikle çocuk hastalarda beyin gelişimini olumsuz etkileyebilir, havale geçirmesine (konvülziyon) neden olur ve sonuç olarak beyne zarar verebilir. Hipoglisemi, en basit şekliyle bile yaşam kalitesini bozabilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Şunu unutmamak gerekir! HbA1c testi, diyabetli hastaların tedavi düzeni etkinliğini, diyet ve egzersiz programlarına uyup uymadıklarını anlayabileceğimiz bir tetkiktir.

HbA1c ölçüm sonuçları değerlendirilirken, kişinin kendi imkanlarıyla ve kendi şeker cihazıyla yapmış olduğu glukoz ölçüm sonuçları ile beraber değerlendirilmesi, hastanın kan şekeri kontrolü için daha aktif rol almasını ve önerilen hedef değerleri daha kolay yakalamasını sağlayacaktır.

Referanslar:

Rohlfing CL ve diğerleri. Plazma Glikoz ve HbA1c Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi;
Diyabet Kontrolü ve Komplikasyonlar Denemesi, “Diyabet Bakımı 25: 275-278, 2002.PUBMED

Şeker Hastalarında HbA1c - Kan Şekeri Hesaplama

Kan Şekeri – HbA1c Hesaplama Programı:


Şeker Hastalarında HbA1c - Kan Şekeri Hesaplama

Şeker Hastalığı Riski Hesaplama Programı:

Aşırı kilo, diyabetin (şeker hastalığı) önemli bir nedenidir. Şeker Hastalığı Riski Hesaplama programı, kilonuza bağlı olarak diyabet riskinizin artmış olup olmadığını gösterir ve öyleyse şunları verir:

Kilo azaltma hedefiniz, artan diyabet riskinizi tersine çevirmek
Kilo azaltma hedefine ulaşmada diyabet riskinin azalması.

Fazla kilolu olmak, tip 2 diyabet riskini arttırır (bundan sonra sadece diyabet olarak anılacaktır).

Biri erkeklerde, diğeri kadınlarda yapılan iki büyük kohorttan elde edilen sonuçlara dayanarak yapılan bir analizde, ‘optimal’ vücut kitle indeksinin 22 kg / m2 (BMI, kg cinsinden ağırlık, metre kare cinsinden boya bölünmüş) değerinin olduğunu göstermiştir. 2.5 birim artış, başlangıçtaki BMI seviyelerine bakılmaksızın diyabet geliştirme riskini yaklaşık iki katına çıkarır.

Gelişmekte olan diyabetin orantılı risk azaltması; 1 – (0.5x / 2.5), ki burada ‘x’ değeri BMI azaltımıdır.

Örneğin, BMI’si 27 kg / m2 olan bir kişi için BMI azaltma hedefi 5 BMI birimidir ve bu BMI biriminin azaltılması için diyabet göreceli risk azaltımı şöyledir:
1 – (0,55 / 2,5) = 1 – (0,52) = 1 – 0,25 = 0,75 veya % 75.

BMI’sını bilen belirli bir kişi için BMI azaltma hedefini belirlemek kolaydır (22’yi çıkararak), ancak kilo verme hedefleri boylarına bağlıdır.

Bu çalışma, aşırı diyabet riskini önleyecek ve önleyici etkiyi ölçecek bir BMI azaltma hedefi elde etmek için gereken ağırlık değişikliğini hesaplamak için basit bir klinik algoritma elde etmeyi amaçladı.

Glikozillenmiş Hemoglobin (HbA1c)Sonuç
% 5.7 altındaNormal
% 5.7 – % 6.4Pre-Diyabet
6.5% veya daha yüksekDiyabet

Şeker Hastalığı Riski Hesaplama Programı

Sosyal Medyada Paylas
WhatsApp   Facebook   Twitter   Tumblr
LinkedIn   Flipboard   Pinterest   Reddit