Pnömotoraks, akciğer ile göğüs duvarı arasındaki boşluğa hava kaçması sonucu akciğerin kısmen ya da tamamen sönmesine yol açabilen bir durumdur. Küçük ve sınırlı olgulardan acil müdahale gerektiren tablolara kadar geniş bir yelpazede seyreder.
Göğüs cerrahisi her pnömotoraksta ilk adım olmayabilir; ancak hava kaçağı sürüyorsa, akciğer yeterince açılmıyorsa veya tablo tekrarlıyorsa cerrahi yaklaşım daha belirgin hale gelir. Temel görüntüleme için akciğer görüntüleme, ilişkili mediastinal hava tabloları için de spontan pnömomediastinum rehberi birlikte değerlendirilebilir.
İlgili okumalar: akciğer görüntüleme, spontan pnömomediastinum tedavisi, Göğüs Cerrahisi Rehberi.
Hangi belirtiler daha ciddidir?
Ani başlayan batıcı göğüs ağrısı, nefes darlığı ve tek taraflı rahat nefes alamama hissi pnömotoraksı düşündürebilir. Küçük pnömotorakslar daha sınırlı belirti verirken büyük olanlarda solunum sıkıntısı belirginleşebilir.
Özellikle travma sonrası gelişen, giderek artan nefes darlığı veya nabızda hızlanma ile seyreden tablolar zaman kaybetmeden değerlendirilmelidir.
- Ani göğüs ağrısı ve nefes darlığı
- Travma sonrası solunumda belirgin zorlanma
- Dudaklarda morarma ya da bayılmaya yakın his
- Nefes alırken giderek artan göğüs sıkışması
Göğüs cerrahisi hangi durumlarda öne çıkar?
Her pnömotoraks cerrahi gerektirmez. Bazı olgularda yalnızca izlem yeterliyken, bazılarında hava boşaltılması için girişim gerekebilir. Hava kaçağının sürmesi, tekrar eden ataklar veya akciğerin yeterli açılmaması durumunda göğüs cerrahisi daha aktif rol alır.
Bu noktada göğüs tüpü ve torakostomi gibi girişimler ya da uygun olgularda VATS torasik cerrahi seçenekleri gündeme gelebilir.
Değerlendirme ve izlem nasıl planlanır?
Tanıda en sık akciğer grafisi ve gerektiğinde daha ayrıntılı görüntüleme kullanılır. Altta yatan akciğer hastalığı, bleb varlığı, travma öyküsü ve tekrarlama riski değerlendirilir.
Tedavi sonrası izlemde amaç, akciğerin yeniden açıldığını doğrulamak, hava kaçağının durduğunu görmek ve tekrar riskini azaltacak önerileri kişiye göre düzenlemektir.
Kararı etkileyen risk etkenleri
Sigara kullanımı, altta yatan akciğer hastalığı, travma, daha önce pnömotoraks geçirme ve uzun boy-zayıf yapı öyküsü gibi etkenler karar sürecini belirgin biçimde değiştirir.
Değerlendirmede kullanılan bilgiler
Akciğer grafisi, gerektiğinde toraks BT, oksijen satürasyonu ve klinik muayene bulguları genellikle ilk yol gösterici basamakları oluşturur.
Acil değerlendirme gerektiren durumlar
Artan solunum sıkıntısı, tansiyon düşüklüğü, mediastinal kayma şüphesi veya hızla büyüyen hava kaçağı gibi durumlar bekle-gör yaklaşımını uygun olmaktan çıkarabilir.
Planlı cerrahi değerlendirme
Hava kaçağının sürmesi, akciğerin yeterince açılamaması, iki taraflı ya da tekrarlayan ataklar gibi başlıklar cerrahi ihtiyacın daha planlı biçimde tartışıldığı alanlardır.
Taburculuk sonrası uyarılar
Uçak yolculuğu, yoğun efor, sigara maruziyeti ve göğüs ağrısının yeniden başlaması konusunda hasta ve yakınlarının açık biçimde bilgilendirilmesi gerekir. Evde kötüleşen nefes darlığı, artan ağrı, ateş, dren alanında sorun veya genel durumda belirgin bozulma fark edildiğinde geç kalmadan yeniden başvurulmalıdır.
Evde bakımda dikkat noktaları
- Taburculuk sonrası artan nefes darlığında beklemeden yeniden başvurmak
- Kontrol filmi planlandıysa belirtiler azalsa bile randevuyu atlamamak
- Sigara kullanımı varsa nüks riskini artırdığı için bırakma desteği istemek
Kontrol görüşmesinde ele alınanlar
Akciğerin tam açılıp açılmadığı, hava kaçağının tekrarlama riski ve aktiviteye dönüş sınırları başlıkları kontrol randevularında özellikle gözden geçirilir.
Sonuç
Pnömotoraks, bazı kişilerde izlemle toparlayabilen; bazı kişilerde ise girişim ve cerrahi desteği gerektirebilen bir durumdur. Belirtilerin şiddeti, akciğerin ne kadar etkilendiği ve tekrar riski birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili okumalar
Kaynaklar
- Collapsed Lung | MedlinePlus
- Collapsed lung (pneumothorax) | MedlinePlus
- Chest tube insertion | MedlinePlus
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.