Lipaz yüksekliği, yağların sindirimine yardım eden lipaz enziminin kanda laboratuvarın beklediği düzeyin üzerinde ölçülmesidir. Lipazın büyük bölümü pankreasta üretilir. Pankreas hücreleri hasarlandığında kana daha fazla enzim geçebilir; bu nedenle yüksek sonuç özellikle pankreatit araştırmasında önemlidir. Ancak tek başına lipaz yüksekliğinden pankreatit veya kanser tanısı çıkarılmaz.
Hangi belirtiler varsa acil değerlendirme gerekir?
Şiddetli veya giderek artan üst karın ağrısı, sırta yayılan ağrı, kusma, ateş, hızlı nabız, nefes darlığı ya da sarılık varsa acil değerlendirme isteyin. Akut pankreatitte kişi belirgin biçimde hasta görünebilir. Yeni test sonucunu veya poliklinik randevusunu beklemek yerine belirtilerin ağırlığına göre başvurmak gerekir.
Pankreas dışındaki nedenler de lipazı yükseltebilir mi?
Evet. Böbrek hastalığı, safra kesesi hastalıkları, bağırsak tıkanıklığı ve bazı başka sindirim sistemi sorunlarında da lipaz yüksekliği görülebilir. Bazı ilaçlar ölçümü etkileyebilir. Bu nedenle karın ağrısının yeri, hastalık öyküsü ve kullanılan ilaçlar önemlidir. Rapordaki rakamı, başka bir kişinin sonucuyla doğrudan karşılaştırarak hastalığın nedenini belirleyemezsiniz.
Tanı için lipaz dışında neye bakılır?
Hekim ağrının başlangıcını, önceki pankreatit veya safra taşı öyküsünü ve ilaçları sorgular; karında hassasiyet ve şişlik olup olmadığını değerlendirir. Amilaz, glukoz, kan yağları ve iltihap bulguları gibi ek testler istenebilir. Hangi incelemenin gerekli olduğu, yalnız enzimin yüksek olmasına değil, muayene ve diğer sonuçların oluşturduğu tabloya bağlıdır.
Ultrason, tomografi veya MRCP neden istenir?
Ultrason safra taşlarını araştırmada kullanılabilir. Bilgisayarlı tomografi pankreas ve çevresindeki yapıları gösterir; MRCP ise safra ve pankreas kanallarının değerlendirilmesine yardımcı olur. Bazı kişilerde endoskopik ultrason gerekir. Bunlar birbirinin aynısı değildir ve lipazı yüksek çıkan herkesin bütün görüntülemeleri yaptırması gerekmez; inceleme klinik soruya göre seçilir.
Safra taşları ve yoğun alkol kullanımı pankreatitin önemli nedenleri arasındadır. Taşın safra veya pankreas kanalında takılması iltihaplanmayı tetikleyebilir. Değerlendirmede yalnız enzimi tekrar ölçmek yerine olası nedeni araştırmak bu yüzden önemlidir.
Kontrol testinden önce ilaç kesmek veya aç kalmak gerekir mi?
Bazı durumlarda açlık istenebilir; hazırlığı testi isteyen hekim veya laboratuvardan öğrenin. İlaçlarınızı ve takviyelerinizi listeleyin; sonucu değiştirebileceği düşüncesiyle kendiniz kesmeyin. Amilaz yüksekliği ilgili bir bulgudur, ancak aynı enzim değildir; iki sonucu aynı sayı gibi okumayın.
Kaynaklar
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.