Amilaz Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Amilaz yüksekliği, kan veya idrar örneğinde ölçülen amilaz enziminin laboratuvarın referans aralığını aşmasıdır. Amilaz karbonhidratların sindirimine yardım eder; başlıca pankreas ve tükürük bezlerinde üretilir. Bu nedenle yüksek sonuç yalnız pankreası göstermez ve tek başına pankreatit ya da kanser tanısı anlamına gelmez.

Şiddetli karın ağrısı varsa sonuç tekrarını beklemeyin

Üst karın ağrısına kusma, ateş, solunum güçlüğü veya bilinç bulanıklığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Akut pankreatitte karın ağrısı önemli bir bulgudur; ancak belirtilerin derecesi değişebilir. Yeni veya şiddetli yakınmalar varken “amilaz biraz yüksek” diye evde kontrol tahlilini beklemek uygun değildir.

Pankreas dışındaki nedenler ve makroamilaz

Kabakulak, tükürük bezi kanalında tıkanma ve bazı bağırsak hastalıklarında da amilaz artabilir. Değerin hangi organdan kaynaklandığı belirtilere ve diğer incelemelere göre araştırılır. Amilazın pankreas ve tükürük bezleriyle ilişkili farklı biçimleri bulunduğundan toplam sonuç, kaynağı kendi başına ayıramaz.

Makroamilazemide amilaz, çoğunlukla bir antikorla birleşip büyük bir kompleks oluşturur. Bu yapı idrarla kolay atılamadığı için kan amilazı yüksek kalabilir. Bu bulgu pankreatit tanısı değildir. Uygun hastada lipaz ve idrar amilazı gibi incelemeler ayrımı destekleyebilir; açıklama laboratuvar ve hekimle yapılmalıdır.

Lipaz neden birlikte istenir?

Lipaz da pankreastan salgılanan bir enzimdir. Pankreatit şüphesinde amilazın yanında ölçülebilir ve pankreatit tanısında genellikle daha doğru bilgi sağlar. Sonucu yalnız ALT, AST veya bilirubin gibi karaciğer testleriyle aynı başlık altında değerlendirmek yeterli değildir; araştırılan sorun pankreasa özgü incelemeler gerektirebilir.

Çok yüksek değer daha ağır hastalık mı demektir?

Amilazdaki yükselmenin büyüklüğü pankreas hasarının ağırlığını doğrudan göstermez. Ölçümün belirtilerin başlamasına göre zamanı da önemlidir; bazı akut pankreatitlerde yükselme daha az olabilir veya görülmeyebilir. Amilazın normale dönmesi de hastalığın tamamen geçtiğini kanıtlamaz. Çocukların referans aralıkları yetişkinlerden farklı olabilir; kendi raporunuzu esas alın.

Hangi incelemeler seçilebilir?

Hekim ağrının başlangıcını ve yayılımını, eşlik eden yakınmaları ve hastalık öyküsünü değerlendirir; muayene, kan testleri ve gerekirse görüntüleme birlikte kullanılır. Ultrason safra taşı veya tıkanıklığı araştırmada yararlı olabilir. Her yüksek sonuç otomatik tomografi veya girişim gerektirmez; seçim olası nedene göre yapılır.

Kontrol testine nasıl hazırlanılır?

Açlık ve alkolle ilgili laboratuvar talimatını önceden sorun; kullandığınız reçeteli ve reçetesiz ilaçları bildirin, kendiniz kesmeyin. Kan amilazı ile tek idrar veya 24 saatlik idrar amilazı aynı örnek değildir. Laboratuvar testleri rehberinde raporun test adı ve örnek türünü birlikte değerlendirebilirsiniz.

Kaynaklar

• MedlinePlus: Amilaz testi
• Johns Hopkins Medicine: Akut pankreatit
• Mayo Clinic Laboratories: Serum amilaz