Kaygı Günlük Yaşamı Ne Zaman Etkilemeye Başlar?

Kaygı; işinizi, okul yaşamınızı, ilişkilerinizi veya daha önce yapabildiğiniz günlük işleri aksatmaya başladığında destek gerektirebilir. Bir sınav veya önemli karar öncesinde kaygılanmak olağan olabilir. Ancak geçmeyen, kontrolü zorlaşan ve hayatınızı daraltan kaygıyı yalnız “stres” diye geçiştirmeyin.

Günlük etkisini hangi örneklerle anlayabilirsiniz?

Kaygı nedeniyle toplantıya katılmamak, arkadaşlarla görüşmekten vazgeçmek veya gerekli bir işi ertelemek önemli örneklerdir. Kaçınma, o an gerginliği kontrol ediyor gibi görünse de iş ve sosyal yaşam fırsatlarını azaltabilir. Değerlendirmede yalnız ne kadar kaygılı hissettiğinizi değil, neleri yapamaz hale geldiğinizi anlatın.

Bedensel belirtiler nasıl değerlendirilir?

Çarpıntı, gerilim, baş dönmesi veya nefes darlığı hissi kaygıya eşlik edebilir. Bunları kendiliğinden psikolojik saymayın. Sağlık görüşmesinde öykü, gerektiğinde muayene ve uygun testlerle başka bir neden olup olmadığı araştırılır. Herkes için aynı vitamin veya hormon panelinin gerekli olduğu sonucu çıkarılamaz.

Yardım istemek için aylarca beklemek gerekir mi?

Hayır. Yaygın kaygı bozukluğunda altı aylık süre tanı değerlendirmesinin bir parçasıdır; yardım arama süresi değildir. Kaygı iş, okul veya ilişkilerde sorun oluşturuyorsa profesyonel destek isteyin.

İlk görüşmede ne anlatabilirsiniz?

En çok zorlandığınız ortamları ve kaygı nedeniyle vazgeçtiğiniz etkinlikleri somut örneklerle paylaşın. Sosyal durumlarda değerlendirilme korkusu, gündelik konular hakkında bitmeyen endişe ve aniden başlayan yoğun korku farklı örüntüler olabilir. Bunları tek bir etiket altında toplamak yerine sağlık uzmanıyla ayırmak, uygun desteği seçmeye yardımcı olur.

Kafein ve ilaçlar önemli mi?

Kafein, bazı maddeler ve bazı ilaçlar belirtileri ağırlaştırabilir. Tükettiğiniz içecekleri ve kullandığınız ilaçları görüşmede bildirin. Kaygı bozukluklarının tedavisinde psikoterapi, ilaç veya ikisi birlikte gündeme gelebilir. Seçim kişisel ihtiyaçlara göre yapılır; bu yazıdan ilaç veya doz kararı çıkarmayın.

Terapi ve takip nasıl planlanır?

Bilişsel davranışçı terapi, kaygı oluşturan durumlara verilen düşünce ve davranış tepkileriyle çalışır; herkeste aynı yanıt oluşmaz. Aile hekimi değerlendirmesi başlangıç olabilir, ardından uygun ruh sağlığı desteğine yönlendirme yapılabilir. Destek grupları ve stresle baş etme yöntemleri yardımcı olabilir; tedavi planınızın nasıl ilerlediğini görüşmelerde konuşun.

Örneğin kalabalık ortamlara girmekten vazgeçiyorsanız terapide bu kaçınma da ele alınabilir. Korkulan durumlarla çalışmak, değerlendirme ve kişisel ihtiyaçlara göre planlanır. Kendinizi hazırlıksız biçimde en zor ortama zorlamak yerine, hangi yaklaşımın size uygun olduğunu uzmanla görüşün.

Kendinizi güvende tutamıyorsanız

Kendinize zarar verme düşünceleri varsa profesyonel yardım isteyin. Yakın tehlikede acil servise başvurun ve güvendiğiniz biriyle kalın. Uzmanla bir güvenlik planı oluşturulabilir.

Uykunuz da etkileniyorsa uyku günlüğü rehberi kayıt tutmanıza yardımcı olabilir. Diğer konulara ruh sağlığı arşivinden ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• MedlinePlus: Kaygı belirtileri ve değerlendirme
• NIH: Kaygı bozukluklarını anlama
• NIMH: Yaygın kaygı bozukluğu
• NIMH: Psikoterapi ve güvenlik planı