Hipoglisemi İlk Yardım: Kan Şekeri Düşünce Ne Yapılır?

Hipoglisemi, kan şekerinin kişi için güvenli düzeyin altına düşmesidir. Özellikle insülin veya bazı diyabet ilaçlarını kullananlarda görülebilir. Titreme, açlık, çarpıntı, baş dönmesi ve davranış değişikliğiyle başlayabilir; ağırlaştığında nöbet veya bilinç kaybı gelişebilir. Yapılacak ilk yardımın temel ayrımı, kişinin uyanık olması ve güvenle yutabilmesidir.

Ağır acil durumda Türkiye’de 112’yi arayın.

Uyanık ve güvenle yutabilen yetişkinde ne yapılır?

Kan şekerini ölçme imkânı varsa ölçün. Diyabetli yetişkinde 70 mg/dL altındaki değer için yaygın yaklaşım, 15 gram hızlı etkili karbonhidrat almak ve 15 dakika sonra yeniden ölçmektir. Değer hâlâ 70 mg/dL altındaysa aynı adım tekrarlanır. Kişinin diyabet ekibince belirlenmiş özel planı varsa onu izleyin. Küçük çocuklar için aynı miktarı otomatik uygulamayın; daha azı gerekebilir.

Hangi yiyecek daha hızlı etki eder?

Etiketindeki miktara göre glukoz tableti veya şeker içeren normal meyve suyu gibi hızlı kaynaklar kullanılır. “Diyet” içecekler bu amaç için uygun değildir. Çikolata gibi yağlı yiyecekler ve çok lifli besinler şekerin emilimini yavaşlatabilir; ilk düzeltme için bunlara güvenmeyin. Kan şekeri düzeldikten sonra karbonhidrat ve protein içeren bir öğün veya ara öğünle devam edilir.

Kaç glukoz tableti gerekir?

Tabletin içerdiği karbonhidrat miktarı ürüne göre değişebilir. Etiketten toplam 15 gramı sağlayan miktarı kontrol edin; her markada aynı tablet sayısını varsaymayın. Ölçümü yeniden yapmak, yalnız kendinizi daha iyi hissedip hissetmediğinize bakmaktan farklıdır.

Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey vermeyin. Normal soluyorsa yan pozisyona alın.

Kişi kendi kendini tedavi edemiyorsa?

Bilinç kaybı, nöbet veya yardım almadan düzeltemeyecek kadar ağır durumda acil yardım isteyin. Reçete edilmiş glukagon varsa, nasıl kullanılacağını bilen kişi cihazın eğitimine göre uygulasın. Glukagon verilmesi ambulans ihtiyacını ortadan kaldırmaz; uygulama sonrasında da acil yardım çağrılmalıdır. Kullanılan ürünün enjektör veya burun spreyi olması uygulama şeklini değiştirir.

Yanıt vermeyen ve normal solumayan kişide 112 yönlendirmesiyle temel yaşam desteği gerekir.

Düzelme sonrasında neden tekrar görüşmek gerekir?

Öğünün gecikmesi, alışılmadık fiziksel aktivite veya yeterli yemek olmadan alkol kullanımı düşüklüğe katkıda bulunabilir. Sık tekrarlayan olaylarda kullanılan ilaçlar ve günlük düzen birlikte değerlendirilmelidir. Olayın saatini, önceki öğünü ve ölçüm sonuçlarını kaydedin; insülin dozunu internetten seçilmiş bir öneriye göre değiştirmeyin. Yakınların belirtileri, hızlı şeker kaynağının yerini ve varsa glukagonun kullanımını öğrenmesi de hazırlığın parçasıdır.

Kaynaklar

• NIDDK: Hipoglisemi nedenleri ve ağır durumlar
• Sağlık Bakanlığı: Türkiye’de acil çağrı 112
• CDC: Kan şekeri düşüklüğünü giderme
• NHS: Bilinç kaybında güvenli yaklaşım
• St John Ambulance: Temel yaşam desteği