Duygusal Yeme Nasıl Fark Edilir?

Duygusal yeme, yeme isteğinin bir duyguyla baş etme veya rahatlama ihtiyacıyla bağlantılı olmasıdır. Üzüntü, sıkıntı, stres veya heyecan bu davranışı tetikleyebilir. Fark etmek için yalnız ne yediğinize değil, yeme isteğinin hemen öncesinde ne yaşadığınıza da bakın. Amaç kendinizi suçlamak değil, tekrar eden ilişkiyi anlamaktır.

Duygusal yeme kendini nasıl gösterir?

Yeme isteğinin bir tartışma, yorucu bir gün veya can sıkıntısından sonra aniden ortaya çıkması; özellikle belirli bir yiyeceğe yönelme ve tokken de yemeyi isteme, duygusal tetiklenmeyi düşündüren ipuçları olabilir. Bazen davranış otomatikleşir ve kişi ancak yedikten sonra fark eder. Bu gözlemler tek başına bir hastalık tanısı değildir.

Fiziksel açlıkla farkı nasıl anlaşılır?

Fiziksel açlık genellikle zaman içinde belirginleşir ve farklı yiyeceklerle karşılanabilir. Duygusal yeme isteği ise daha ani ve belirli bir yiyeceğe odaklı olabilir. Doyduktan sonra da sürmesi veya bir duygu değişikliğini takip etmesi dikkat çekebilir. Bunları katı bir test gibi kullanmak yerine kendi örüntünüze bakın.

Kendinize şu soruyu yöneltebilirsiniz: “Şu anda beslenmeye mi, yoksa yaşadığım duyguyla ilgilenmeye mi ihtiyacım var?” Yanıtı hemen bulamamak başarısızlık değildir. Yeme isteğinin öncesini ve sonrasını gözlemek, duygular ile davranış arasındaki bağlantıyı konuşabilmeniz için başlangıç sağlar.

Tekrarlayan döngüyü görmek

Yemek kısa süreli rahatlatabilir; ardından suçluluk veya utanç gelirse bu duygular yeniden yeme isteğini tetikleyebilir. Bu yüzden yalnız “kendimi tutmalıyım” demek yerine tetikleyiciyi, düşünceyi, duyguyu ve davranışı ayrı ayrı tanımak daha kullanışlı bir gözlem çerçevesidir.

Kısa bir kayıt nasıl tutulabilir?

• Olay: Yeme isteğinden hemen önce ne oldu?
• Duygu: O sırada kendimi nasıl hissediyordum?
• Davranış: Ne yaptım; yemek dışında bir yanıt denedim mi?
• Sonrası: Rahatlama oldu mu, ne kadar sürdü ve sonra nasıl hissettim?

Amaç yeme isteğinin hangi koşullarda tekrarlandığını görmektir.

Yeme isteği geldiğinde ne denenebilir?

Kısa bir duraklama yapıp duyguyu adlandırmak, ardından önceden seçtiğiniz bir destek yolunu denemek başlangıç olabilir. Bir arkadaşla konuşmak, müzik dinlemek, günlük yazmak veya size uygun bir yürüyüş yapmak bunlara örnektir. Her yöntem herkese aynı şekilde yardımcı olmaz; işe yarayan seçenekleri deneyerek belirlemek önemlidir.

Yiyeceği tamamen yasaklamak yerine, belirli durumlar için önceden düşünülmüş bir yaklaşım geliştirmek denenebilir. Bir kez eski davranışa dönmek bütün çabayı geçersiz kılmaz. Sonraki benzer durumda neyi farklı yapabileceğinizi düşünün; kendinizi cezalandırmak yerine deneyimden bilgi çıkarın.

Tıkınırcasına yeme ile aynı şey midir?

Her duygusal yeme davranışı tıkınırcasına yeme bozukluğu anlamına gelmez. Tıkınırcasına yeme atağında kısa sürede çok miktarda yiyecek tüketme ve neyi ya da ne kadar yediğini kontrol edememe hissi öne çıkar. Bu durumun tanısı, tekrar eden örüntünün profesyonel değerlendirilmesini gerektirir; yalnız tartıdaki sayıya bakılarak anlaşılmaz.

Ne zaman destek alınmalı?

Yeme üzerinde kontrol kaybı, tekrarlayan ataklar, yoğun utanç veya davranışı saklama ihtiyacı varsa bunu hekiminizle konuşun. Tıkınırcasına yeme, farklı vücut ağırlıklarında görülebilir ve günlük yaşamı etkileyebilir. Yardım istemek için belirli bir kiloya ulaşmayı beklemek gerekmez. Duygularla baş etme yollarını geliştirmek için sağlık uzmanınızla uygun desteği değerlendirebilirsiniz.

İlgili okumalar

• Gece acıkmasının değerlendirilmesi
• Tatlı isteği ve yeme örüntüsü
• Ara öğün ihtiyacının değerlendirilmesi

Kaynaklar

• University Hospitals Sussex — Managing emotional eating
• British Dietetic Association — Helping you with emotional eating
• NIDDK — Definition and Facts for Binge Eating Disorder