Yürürken ara ara gelen dengesizlik hissi iç kulak, görme, duyu sinirleri, tansiyon, ilaçlar, migren, kas gücü veya nörolojik nedenlerle ilişkili olabilir. “Baş dönmesi” sözcüğünün dönme, bayılma hissi ve yalpalama olarak ayrılması tanıyı kolaylaştırır. Ani başlayan ve yürümeyi belirgin bozan dengesizlik, konuşma bozukluğu, çift görme veya güçsüzlükle birlikteyse inme açısından acildir.
Denge sistemi hangi bilgilerle çalışır?
Beyin iç kulaktan gelen hareket, gözlerden gelen görsel ve kas-eklemlerden gelen konum bilgisini birleştirir. Bu sistemlerden biri bozulduğunda veya bilgiler uyuşmadığında yalpalama gelişebilir. Ayak tabanı duyusu, kas gücü ve uygun ayakkabı da yürüyüşü etkiler. Tek bir denge testi bütün sistemi değerlendirmez.
Dönme hissi ile dengesizlik nasıl ayrılır?
Odanın döndüğü vertigo çoğu zaman vestibüler sistemi düşündürür. Yürürken sağa-sola çekilme dengesizlik; ayağa kalkınca göz kararması tansiyon ilişkili olabilir. Atak süresi, baş hareketi, yatakta dönme, işitme kaybı, çınlama, nabız ve bulantı kaydedilir. Bu ayrım kesin tanı değildir ama uygun uzmanlığa yönlendirir.
İç kulak nedenleri hangi ipuçlarını verir?
Baş hareketiyle saniyelik dönme BPPV; viral hastalık sonrası saatler-günler süren vertigo vestibüler nöriti düşündürebilir. İşitme kaybı ve çınlama kulak değerlendirmesini gerektirir. Pozisyon manevraları doğru tanı ve eğitim olmadan yapılırsa düşme veya boyun sorunu yaratabilir. Ani tek taraflı işitme kaybı acil KBB değerlendirmesi gerektirir.
Tansiyon ve kalp ritmi nasıl etkiler?
Ayağa kalkınca veya yürümeye başlarken baş hafifliği postüral tansiyon düşmesiyle ilişkili olabilir. Susuzluk, bazı tansiyon ilaçları ve sıcak ortam etkileyebilir. Hekim yatarken ve ayakta nabız-tansiyon ölçebilir. Göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma veya nefes darlığıyla dengesizlik kardiyak değerlendirme gerektirir. İlaçlar kendi kendine kesilmez.
İlaçlar ve maddeler neden gözden geçirilir?
Sakinleştiriciler, uyku ilaçları, bazı tansiyon ve epilepsi ilaçları, alkol ve başka maddeler dengeyi bozabilir. Yeni ilaçla zaman ilişkisi not edilir. Doz değişikliği yalnız reçete eden hekimle yapılır. Çoklu ilaç kullanan ileri yaştaki kişilerde eczacı ilaç gözden geçirmesi yararlı olabilir. Alkolle ilaç birleştirmek düşme riskini artırır.
Evde düşme riski nasıl azaltılır?
Atak sırasında araç kullanılmaz, merdiven ve yüksek yüzeylerden uzak durulur. Gevşek halılar kaldırılır, gece aydınlatması ve korkuluk sağlanır. Dışarıda yalnız yürümek yerine refakat veya uygun yardımcı cihaz kullanılabilir. Baston yüksekliği profesyonelce ayarlanmalıdır. Tam hareketsizlik kas gücünü azaltabilir; neden değerlendirildikten sonra güvenli aktivite planlanır.
Denge günlüğünde ne yazılır?
Atak başlangıcı, süre, dönme-yaylanma-bayılma hissi, baş pozisyonu, işitme ve görme değişikliği, nabız, öğün, ilaç ve düşme kaydedilir. Hangi yöne çekildiği ve karanlıkta artıp artmadığı da yararlıdır. Akıllı saat tek başına ritim veya inme tanısı koymaz. Video çekmek için kişinin düşme riski artırılmamalıdır.
Hangi muayene ve testler yapılabilir?
Hekim göz hareketleri, işitme, güç, duyu, refleks, koordinasyon, yürüyüş ve ortostatik tansiyonu değerlendirebilir. Testler öyküye göre kan sayımı, kan şekeri, EKG, işitme, vestibüler inceleme veya görüntüleme içerebilir. Her dengesizlikte beyin MR gerekmez. Ani sürekli vertigoda özel yatak başı testler yalnız eğitimli profesyonel tarafından yapılmalıdır.
Ne zaman hızlı randevu gerekir?
Tekrarlayan ataklar, düşme, yeni işitme kaybı, sürekli baş ağrısı, ayaklarda duyu kaybı, görme değişikliği veya günlük işlevin bozulması değerlendirilmelidir. Belirti haftalar içinde ilerliyorsa ataksi, nöropati ve başka nörolojik nedenler araştırılır. Kişi dengesizliği “yaşlılık” kabul ederek geçiştirmemelidir; birçok neden tedavi edilebilir.
Hangi belirtiler acildir?
Ani dengesizlikle yürüyememe, yüz-kol-bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, çift görme, şiddetli yeni baş ağrısı, bilinç değişikliği, göğüs ağrısı veya bayılma acildir; 112 aranır. Ani sürekli vertigo ve kusma da özellikle nörolojik bulgular varsa acil değerlendirilir. Belirti geçse bile TIA olasılığı dışlanmalıdır.
Güvenli izlem ve sonraki adım
Dengesizlik geldiğinde güvenli yere oturmak, araç ve merdivenden kaçınmak ilk adımdır. Atak günlüğü, ilaç listesi ve düşme öyküsü muayeneyi hızlandırır. Tekrarlayan dengesizlik KBB, nöroloji, kalp-damar ve kas-duyu sistemleri birlikte düşünülerek değerlendirilmelidir. Ani yürüme kaybı veya nörolojik belirtiler acildir.
Yürürken aralıklı dengesizlik için tamamlayıcı sağlık rehberleri
- Yürürken aralıklı dengesizlik: Nöroloji ve Beyin Sağlığı Rehberi
- Yürürken aralıklı dengesizlik: Kalp ve Damar Sağlığı Rehberi
- Yürürken aralıklı dengesizlik: Kulak Burun Boğaz Rehberi
- Yürürken aralıklı dengesizlik: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Rehberi
Yürürken aralıklı dengesizlik konusunda kullanılan resmî kaynaklar
- NHS: Dizziness
- Royal Surrey NHS: Balance Testing
- NHS: Ataxia
- Mersey Care NHS: Dizziness, Vertigo and Imbalance
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.