Yaşlılarda Tansiyon Düşmesi ve Bayılma

Yaşlılarda ayağa kalkınca baş dönmesi tansiyon düşmesiyle ilişkili olabilir; fakat her bayılma bu nedenle olmaz. Kalp ritmi, sıvı kaybı, ilaçlar ve başka hastalıklar da değerlendirilir. Amaç yalnız tansiyonu yükseltmek değil, bilinç kaybının nedenini ve düşme riskini birlikte ele almaktır.

Ortostatik tansiyon düşmesi nedir?

Yatarken veya otururken ayağa kalkınca kan basıncının düşmesine ortostatik, yani postural hipotansiyon denir. Göz kararması, sersemlik, güçsüzlük veya bayılma yapabilir. Sıvı kaybı, bazı kalp hastalıkları, sinir sistemi ve hormonla ilişkili sorunlar etkili olabilir. Bir tansiyon ilacının bulunması tek başına nedeni kesinleştirmez.

Yakınma başladığında güvenli davranın

Hemen güvenli biçimde oturun veya mümkünse uzanın. Baş dönmesi sürerken yürümeyi denemeyin. Yataktan kalkışı aşamalı yapın; yardım gereksiniminiz varsa isteyin. Sıcak banyo, uzun süre ayakta durma veya büyük öğünlerle ilişkiyi fark edebilirsiniz. Bu koşulları not etmek değerlendirmeye yardımcıdır.

Uygun sıvı miktarını ekibinizle konuşun. Herkese aynı miktarda su veya tuz artırımı uygun değildir. İlaçları kendi kararınızla kesmek yerine kontrol planı isteyin. Kaymayan ayakkabı, uygun yürüme desteği ve gece aydınlatması düşme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Bayılma görüşmesine hangi bilgileri götürün?

Olayın ayakta mı, otururken mi veya efor sırasında mı olduğunu anlatın. Öncesinde terleme, çarpıntı ya da göğüs ağrısı olup olmadığını; bilinç kaybının süresini ve sonrasında toparlanmayı not edin. Gören bir kişinin anlatımı değerlidir. Yeni ilaçları, doz değişikliklerini, önceki olayları ve kalp hastalığı öyküsünü paylaşın.

İlk değerlendirmede muayene ve EKG önemlidir. Yeni açıklanamayan nefes darlığı, eforla bayılma, kalp hastalığı veya uyarı vermeden bilinç kaybı gibi durumlar erken uzman değerlendirmesi gerektirebilir. Özellikle ileri yaşta önceki tanıya dayanarak her yeni olayı aynı saymayın.

Yatarak ve ayakta ölçüm neden yapılır?

Sağlık ekibi pozisyon değişimiyle tansiyonun ve belirtilerin nasıl değiştiğine bakar. Gerektiğinde kan testleri, EKG veya başka incelemeler seçilir. Düşme riski varken evde yalnız başınıza tekrar tekrar ayağa kalkarak test yapmayın. Evde tansiyon kaydı ve ölçüm tekniği tanı değerlendirmesinden farklı bir iştir.

Hangi durumda acil yardım gerekir?

Bilinç yerine gelmiyorsa, ciddi yaralanma varsa veya bayılmaya belirgin göğüs ağrısı ya da solunum güçlüğü eşlik ediyorsa acil yardım isteyin. Kafa travmasını ve kalıcı bilinç değişikliğini bekletmeyin. Kişinin kısa süre sonra iyi hissetmesi bütün ciddi nedenleri dışlamaz; açıklanamayan veya tekrarlayan olay araştırılmalıdır.

Kaynaklar

Guy’s and St Thomas’: Ortostatik tansiyon düşmesi · South Tees: Ayağa kalkarken güvenlik · NICE: Bayılmanın değerlendirilmesi