Yaşlılarda Hafıza İçin Vitaminler: Ne Biliniyor, Ne Zaman Gerekir?

“Hafızayı güçlendiren vitamin” başlığı, her unutkanlığın bir vitamin eksikliğinden kaynaklandığını veya takviyeyle düzeleceğini düşündürmemelidir. Bir besin öğesinin beyin işlevlerinde görev alması, eksiklik bulunmayan herkese takviye verilmesinin belleği iyileştirdiğini kanıtlamaz. Yaşa bağlı hafif değişim, vitamin eksikliği ve demans aynı durum değildir.

B ve E vitaminleri hakkında kanıt ne söylüyor?

NCCIH’nin değerlendirdiği kısa süreli araştırmalar, B vitaminlerinin 50 yaş üstündeki yetişkinlerin bilişsel işlevlerini genel olarak iyileştirdiğini göstermemiştir. Bu sonuç, saptanmış B12 eksikliğinin tedavisinin gereksiz olduğu anlamına gelmez.

E vitamini için de laboratuvar bulgularını insanlarda korunma kanıtıyla eş tutmayın. Hafif bilişsel bozuklukta demansa ilerlemeyi önlediği gösterilmemiştir. Alzheimer tanısı olan kişilerde belirli bir işlevsel sonuca ilişkin araştırmayı, sağlıklı yaşlılarda hafızayı güçlendirme vaadine çevirmek doğru değildir.

Bir ürünün bütün fayda iddiaları aynı çalışma mı?

Hastalıktan korunma, test puanı ve günlük işlevler farklı sonuçlardır. Birindeki bulgu diğerlerinin de kanıtlandığı anlamına gelmez.

Multivitamin çalışmaları tamamen olumsuz mu?

Hayır. NIA’nın aktardığı, 60 yaş üstündeki 3.500’den fazla kişiyi içeren bir çalışmada bazı bellek testi puanlarında mütevazı yarar bulunmuştur. Diğer bilişsel testlerde aynı fark görülmemiştir. Bu bulgu, bütün ürünlerin demansı önlediğini veya herkese aynı takviyenin gerektiğini göstermez.

Sonuçları doğru sınıra yerleştirin

Bellek testinde yarar bildiren bir araştırmayı, hastalığı önleyen kesin bir tedavi bulunduğu şeklinde okumayın.

Unutkanlıkta önce neden değerlendirilir?

B12 düşüklüğü, bazı ilaçların yan etkileri, uyku sorunları, depresyon veya tiroid hastalıkları hafızayı etkileyebilir. Dolayısıyla yalnız bir vitamin seçmek, nedenin anlaşılmasının yerini tutmaz. Belirgin değişiklikte hekime başvurun; değerlendirme ve gerekiyorsa testler kişisel duruma göre planlanır.

Hangi değişimler önemlidir?

• Aynı soruları tekrar tekrar sormak.
• Bilinen yerlerde kaybolmak.
• Alışılmış işleri veya yönergeleri takip etmekte zorlanmak.
• Zaman, kişi veya yer konusunda artan karışıklık yaşamak.

Görüşmede neyin, ne zamandır değiştiğini somut örneklerle anlatın. B12 düşüklüğü saptanırsa bunun ne anlama geldiği ayrıca açıklanmalıdır.

Günlük yaşamda hangi destekler kullanılabilir?

Takvim ve notlar kullanmak, günlük rutin oluşturmak, anahtar ve gözlük gibi eşyaları aynı yerde tutmak yardımcı olabilir. Düzenli uyku, sosyal etkinlik, hareket ve iyi beslenme de önemlidir. İleri yaşta takviye planını bu genel değerlendirmeden ayrı düşünmeyin.

Yakınınızın gözlemleri neden yardımcı olabilir?

Bir aile üyesi, kişinin fark etmediği günlük değişimlere örnek verebilir. Görüşmeye yeni ilaçları, uyku sorunlarını ve beslenmedeki değişiklikleri de not ederek gidin. Yalnız “unutkanlık var” demek yerine neyin yapılamadığını anlatmak değerlendirmeyi somutlaştırır. Nedenin bulunması, vitamin tedavisi gerekip gerekmediğine de yön verir.

Kaynaklar

• NIA: Unutkanlıkta normal değişimler ve değerlendirme
• NCCIH: Takviyeler ve bilişsel işlev
• NIA: Multivitamin ve bellek çalışması