Yas süreci, kaybın acısıyla baş etmekte zorlandığınızda veya günlük yaşamınızı sürdürmek belirgin biçimde güçleştiğinde destek gerektirebilir. Destek istemek için belirli bir süre beklemek zorunda değilsiniz. Üzüntü, ağlama, öfke ve suçluluk kayba verilen doğal tepkiler olabilir; yalnızca bu duyguların varlığı bir hastalık anlamına gelmez.
Yasın tek bir sırası yoktur
Duygular bazen dalgalar halinde gelir ve beklenmedik zamanlarda yoğunlaşabilir. Yasın aşamaları herkesin sırayla geçmesi gereken basamaklar değildir. Aynı kayıp karşısında farklı kişiler farklı hissedebilir. Kendinizi başka birinin toparlanma hızına göre değerlendirmek yerine, sizin için zorlaşan işleri ve ihtiyaç duyduğunuz desteği fark etmeye çalışın.
Günlük yaşamda neye bakılır?
Kaybedilen kişiye yoğun özlem, ölüm düşüncesiyle sürekli meşgul olma, kaybı kabullenmekte güçlük ve hayata yeniden katılamama, kalıcı ve çok zorlayıcı olduğunda klinik değerlendirmeye konu olabilir. Uzamış yas değerlendirmesinde sadece takvim değil, işlevsellik ve kişinin kültürel, sosyal, dini bağlamı önemlidir. Bir internet yazısı bu ayrıntılı değerlendirmeyi yapamaz.
Özleminiz sürse bile zaman zaman gülmek, sevdiğiniz bir etkinliğe dönmek veya iyi bir anıyı anlatmak kaybı önemsizleştirmek değildir. Yası ifade etmenin yolu herkes için konuşmak olmayabilir; yazmak, yürümek veya yaratıcı bir uğraş kişiye daha uygun gelebilir. İyi ve zor duyguların aynı süreçte bulunmasına izin vermek mümkündür.
Desteği somutlaştırın
Güvendiğiniz kişilere neye ihtiyaç duyduğunuzu söyleyin: konuşmak, bir işin yapılması veya birlikte bir görüşmeye gitmek gibi. Yemek hazırlama, giyinme ya da uyuma gibi gündelik işler çok zorlaştıysa bunu sağlık çalışanına açıkça anlatın. Yardımı kabul etmek, kaybettiğiniz kişiyle bağınızdan vazgeçmek anlamına gelmez; kayıpla birlikte yaşamayı öğrenirken destek almak anlamına gelir.
İhtiyacınıza uygun bir danışmanlık veya yas destek grubu düşünülebilir. Amaç duygularınızı susturmak ya da herkesi aynı biçimde yas tutmaya yöneltmek değildir. Bir uzmanla görüşmede kaybın koşulları, yakınlık ilişkiniz, gündelik işlerdeki değişimler ve mevcut destekleriniz konuşulabilir. Ağırlaşan sıkıntıyı yalnız başınıza taşımak zorunda değilsiniz.
Travma ve yas birlikteyse
Ani veya travmatik kayıplarda yaşananların etkisini ayrıca değerlendirmek yararlı olabilir. Sürekli özlem ile olayı yeniden yaşıyormuş hissi aynı deneyim değildir; anlatırken hangisinin sizi daha çok zorladığını belirtin. Tanı koymak için değil, farklı tepkileri ayırmak için travma sonrası tetiklenme yazısını da okuyabilirsiniz. Destek planı bu ayrımlara göre kişiye uyarlanmalıdır.
Kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız yardım isteyin; güvende kalamıyorsanız acil sağlık desteğine başvurun.
İlgili Okumalar
Kaynaklar
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.