Enfeksiyon Hastalıklarında Radyolojik Görüntüleme

Enfeksiyon şüphesinde röntgen, BT, MR ve ultrason ne zaman kullanılır? Menenjit, beyin apsesi ve kemik enfeksiyonunda tetkik seçimi.

Enfeksiyon şüphesinde görüntüleme, hastalığın yerini ve yayılımını araştırmak, apse gibi bir komplikasyonu görmek veya örnek alınacak bölgeyi belirlemek için kullanılır. Hangi tetkikin işe yarayacağını şüphelenilen hastalık ve muayene bulguları belirler. Örneğin akciğer grafisi zatürre değerlendirmesinde yardımcı olabilir. Bakteriyel menenjit şüphesinde ise öncelik acil değerlendirme ve tedavidir. Her hastaya önce beyin tomografisi veya MR çekilmesi gerekmez.

Acil değerlendirme gerektiren durum: Ateş ve şiddetli baş ağrısına ense sertliği eşlik ediyorsa ya da yeni bilinç değişikliği veya nöbet varsa görüntüleme randevusunu beklemeyin. Hastanede ekip belirtileri ve muayeneyi değerlendirir, uygun kan ve sıvı örneklerini planlar ve bakteriyel menenjit şüphesinde tedaviyi geciktirmez. Bulgular yaşa göre değişebilir. Özellikle bebekte belirgin uyku hâli, uyandırmakta güçlük veya beslenmenin bozulması değerlendirmede önemlidir.

Raporunuzda “enfeksiyonla uyumlu” yazıyorsa, radyolog görüntünün enfeksiyon olasılığını desteklediğini bildiriyordur. Etkeni belirlemek için enfeksiyonun yerine göre kan, eklem sıvısı veya başka bir örneğin laboratuvarda incelenmesi gerekebilir. Aynı hastada röntgen ve MR istenmesi de farklı soruların araştırıldığı anlamına gelebilir. Örneğin omurga enfeksiyonu şüphesi sürüyorsa ilk röntgenin olağan görünmesi tek başına yeterli güvence vermez.

Görüntüleme istendiğinde “Hangi bulguyu arıyoruz?”, “Sonuç tedaviyi veya örnek alma kararını nasıl değiştirir?” ve “Sonuç açıklanana kadar bekleyebilir miyim?” diye sorun. Daha önce çekilmiş görüntüleriniz varsa bunları ve raporlarını ekiple paylaşın. Yeni bir belirti gelişirse yalnızca önceki rapora dayanmak yerine bu değişikliği değerlendiren ekibe bildirin.

Enfeksiyon Hastalıklarında Radyolojik Görüntüleme

Enfeksiyon Hastalıklarında Radyolojik Görüntüleme Yöntemleri

  • Röntgen, örneğin zatürre düşünülüyorsa akciğeri ilk değerlendirmek için kullanılabilir. Kemik değerlendirmesinde de yer alır, ancak bazı enfeksiyonlarda erken değişiklikler grafide görünmeyebilir. Daha fazla bilgi için röntgenin kullanım alanlarına bakabilirsiniz.
  • Bilgisayarlı tomografi (BT), kesitsel görüntülerle derindeki dokuları ve bazı komplikasyonları değerlendirmeye yarar. Zatürreyle birlikte apse veya akciğer zarı çevresinde sıvı düşünülüyorsa BT gündeme gelebilir. Kontrast gerekip gerekmediğine araştırılan bulguya göre karar verilir.
  • Manyetik rezonans (MR), omurga enfeksiyonu veya beyin apsesi şüphesinde ayrıntılı inceleme sağlar. İstenen MR protokolü, araştırılan hastalığa ve kişinin durumuna göre seçilir.
  • Ultrason, örneğin eklemde sıvı olup olmadığını gösterebilir ve bazı eklemlerden örnek alınırken iğneyi yönlendirmeye yardımcı olabilir. Çocukta apandisit şüphesinde görüntüleme gerekirse ilk tercih çoğu zaman ultrasondur. Sonuç belirsiz kaldığında sonraki adımı muayene ve devam eden klinik şüphe belirler. Çocuklarda karın ultrasonu bulgularını somut rapor örnekleriyle inceleyebilirsiniz.

Menenjit şüphesinde görüntüleme ne zaman gerekir?

Lomber ponksiyon, belden beyin omurilik sıvısı örneği alınmasıdır. Bakteriyel menenjit şüphesinde güvenliyse ve antibiyotiği anlamlı ölçüde geciktirmeyecekse örnek tedaviden önce alınır. İşlem öncesinde herkese beyin görüntülemesi yapılmaz. Muayenede yeni bölgesel nörolojik bulgu, göz bebeklerinde anormal yanıt veya bilinç düzeyinde belirgin düşüş görülürse ya da beyinde yer kaplayan bir oluşumdan kuşkulanılırsa önce görüntüleme gerekebilir.

Bu durumda ekip lomber ponksiyonu erteler. Kan örneklerini alır, hastanın solunum ve dolaşım durumunu değerlendirip gerekli desteği sağlar ve antibiyotiği görüntüleme sonucuna bırakmaz. Normal bir BT veya MR sonucu tek başına menenjiti dışlamaz.

Beyin apsesi, omurga ve eklem enfeksiyonunda fark nedir?

Beyin apsesi: Şüphe beyin dokusunda apseye yönelikse, difüzyon görüntüleri içeren kontrastlı beyin MR’ı tercih edilir. MR kullanılamıyorsa kontrastlı BT değerlendirilir. Görüntü apsenin yerini ve çevre dokulara etkisini gösterir. Beyin cerrahisi ekibi, uygun hastada hem tedavi hem de laboratuvar incelemesi için örnek almayı planlayabilir.

Omurga enfeksiyonu: Yetişkinde omur kemiklerinin enfeksiyonundan kuşkulanıldığında MR tercih edilir. Kan kültürleri etkenin araştırılmasına yardım eder. Kan örnekleriyle tanı netleşmezse seçilmiş hastalarda görüntüleme eşliğinde doku örneği alınabilir. Yeni güç kaybı veya başka nörolojik bozulma varsa hızlı değerlendirme gerekir.

Eklem enfeksiyonu: Ani gelişen sıcak, şiş ve ağrılı bir eklem, ateş olmasa bile değerlendirilmelidir. Ultrason sıvının yerini gösterir. Enfeksiyon şüphesi varsa eklem sıvısından hızlıca örnek alınması ve laboratuvar incelemesi tanıda belirleyicidir. MR, özellikle derindeki bir eklemde ya da komşu kemikte enfeksiyon şüphesi olduğunda ek bilgi sağlayabilir.

İlk tetkik normal veya belirsizse ne olur?

Sonucun bir sonraki adımı değiştirmesi için tetkikin doğru soruya yanıt vermesi gerekir. Örneğin ilk akciğer grafisi belirsizken hekim muayene ve hastalığın seyrine göre ek çekim isteyebilir. Grafide akciğer çevresinde sıvı olabileceği yazıyorsa ek incelemenin sorusu sıvının miktarı, yeri veya bir girişim gerekip gerekmediğidir. Rapordaki ifade tek başına bu kararları verdirmez.

Omurga enfeksiyonu takibinde belirtiler ve kan testleri düzeliyorsa aynı MR’ın tekrar edilmesi genellikle gerekli değildir. Tedaviye rağmen şikâyetler artıyor veya laboratuvar sonuçları kötüleşiyorsa ekip görüntüleme gereksinimini yeniden değerlendirir. İzlem önerildiyse hangi belirtilerde tekrar başvuracağınızı ve sonuçları kimin değerlendireceğini netleştirin.

Enfeksiyon Hastalıklarında Radyolojik Görüntüleme
Enfeksiyon Hastalıklarında Radyolojik Görüntüleme

Kaynaklar

Editoryal şeffaflık

Yayın bilgileri

Yayın sorumlusu
Op. Dr. Ali Gürtuna
Tarih bilgisi
Yayın tarihi:

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.