Nöbet Geçiren Kişide İlk Yardım: Ne Yapmalı?

Nöbet sırasında ilk hedef, kişiyi yaralanmadan korumak ve olayın süresini izlemektir. Her nöbet bütün vücudun kasılması biçiminde görülmez; boş bakma, şaşkınlık veya çevreye yanıt verememe de olabilir. Yere düşme ve kasılma varsa çevredeki tehlikeleri azaltın. Hareketlerini zorla durdurmaya çalışmayın ve ağzını açmak için müdahale etmeyin.

Acil yardım gerektiğinde Türkiye’de 112’yi arayın.

Kasılma sırasında yapılacaklar

Yakındaki sert veya keskin eşyaları uzaklaştırın; başının altına katlanmış bir giysi gibi yumuşak, düz bir destek koyun. Gözlüğünü çıkarın ve boynunu sıkan giysileri gevşetin. Başlama saatini kontrol edin. Ağzına kaşık, bez, parmak veya başka bir cisim koymayın. Bu davranışlar diş ve çene yaralanmasına yol açabilir. Tam uyanmadan yiyecek veya su vermeyin.

Kişiyi hemen başka yere taşımalı mı?

Yalnız bulunduğu yerde doğrudan tehlike varsa, örneğin akan trafik veya sıcak ocak yakınındaysa yerini değiştirin. Tekerlekli sandalyedeyse frenleri kilitleyin, mevcut emniyet kemerini bırakın ve başını nazikçe koruyun; zorla sandalyeden çıkarmaya çalışmayın. Kasılmalar bittikten sonra yan pozisyona alın ve toparlanana kadar yanında kalın.

Hangi durumlarda ambulans gerekir?

İlk nöbette; nöbet 5 dakikadan uzun sürdüğünde; peş peşe nöbet geliştiğinde; sonrasında uyanma veya nefes alma güçlüğü olduğunda yardım çağırın. Ciddi yaralanma, suda nöbet, gebelik veya diyabetli kişide bilinç kaybı da acil değerlendirme nedenidir. Tek bir tehlike işareti yeterlidir; hepsinin birlikte olmasını beklemeyin.

Kasılma bittikten sonra kişi yanıt vermiyor ve normal solumuyorsa 112 yönlendirmesiyle temel yaşam desteğine başlayın.

Kasılırken suni solunum yapılır mı?

Kasılma sürerken ağızdan ağıza solunum yapmaya çalışmayın. Kasılma sonrasındaki solunumu ayrıca değerlendirin; nöbetin durması, kişinin tamamen toparlandığı anlamına gelmez. Normal solunumun dönmemesi veya uyanma güçlüğü acil yardım nedenidir.

Epilepsi tanısı olan herkes hastaneye mi gider?

Bilinen epilepside her alışılmış nöbet ambulans gerektirmeyebilir. Ancak nöbet kişinin normalinden uzun sürüyorsa, tam bilinci geri gelmiyorsa veya yeni tehlike bulgusu varsa yardım gerekir. Önceden hazırlanmış acil bakım planı ve kurtarıcı ilaç bulunabilir; bu planı yalnız kullanım eğitimi almış kişi uygulamalıdır. Yeni bir ilacı veya dozu olay sırasında kendiniz belirlemeyin.

Sağlık ekibine hangi gözlemler aktarılır?

Başlangıç ve bitiş saatini, vücudun hangi bölümlerinin kasıldığını, solunum veya renk değişikliği olup olmadığını ve sonrasındaki uyanıklık durumunu anlatın. Olay öncesindeki davranış veya farklı hisler de yararlı olabilir. Kişi toparlanınca sakin biçimde ne olduğunu açıklayın; yalnız başına bırakmadan güvenli biçimde destek alınmasını sağlayın.

Kaynaklar

• CDC: Nöbet sırasında korunma ve acil belirtiler
• Sağlık Bakanlığı: Türkiye’de acil çağrı 112
• NHS: Nöbet sonrası bakım ve gözlem
• St John Ambulance: Temel yaşam desteği