Karaciğer Fonksiyon Testleri: ALT, AST, ALP, GGT ve Bilirubin

Karaciğer fonksiyon testleri, kan örneğinde farklı enzimleri, proteinleri ve bilirubini ölçen bir test grubudur. “Karaciğer paneli” tek bir değer değildir. Bazı ölçümler hücre hasarı hakkında, bazıları protein yapımı veya safra ile atılım hakkında bilgi verir. Bu nedenle bir sonucun yüksekliği, karaciğerin bütün işlevlerini tek başına göstermez.

Rapordaki ölçümler neyi anlatır?

• ALT ve AST: Karaciğer hücrelerinin zarar görmesiyle artabilen enzimlerdir.
• ALP ve GGT: Safra yollarıyla ilişkili sorunların değerlendirilmesinde kullanılır. ALP kemik gibi başka dokulardan da kaynaklanabilir.
• Bilirubin: Alyuvarların parçalanmasıyla oluşan, karaciğer tarafından işlenip atılan bir maddedir.
• Albümin ve toplam protein: Protein düzeyleri hakkında bilgi sağlar.
• PT: Karaciğerin ürettiği pıhtılaşma proteinleriyle ilişkili pıhtılaşma süresini ölçer.

Sonuçlar neden birlikte okunur?

ALT/AST artışının baskın olması ile ALP ağırlıklı artış aynı inceleme yönünü göstermeyebilir. Yalnız ALP yüksekse GGT kaynağı ayırt etmeye yardımcı olabilir. Hekim belirtileri, ilaçları ve riskleri değerlendirerek ek kan testleri veya ultrason seçer. Tek bir enzim oranı kesin hastalık tanısı koydurmaz.

Test ne zaman istenir?

Karaciğer hastalığı şüphesini araştırmak, bilinen hastalığın seyrini veya tedavi yanıtını değerlendirmek ve bazı ilaçların etkilerini izlemek için istenebilir. Kan örneği genellikle koldaki bir damardan alınır. Panelde ölçülen maddeler laboratuvarın uygulamasına ve hekimin sorusuna göre değişebilir; her raporda bütün testlerin bulunması gerekmez.

Hazırlık ve ilaçlar

Açlık gerekip gerekmediğini sağlık ekibinden öğrenin. Reçeteli ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri bildirin; test için bunları kendi kararınızla bırakmayın. İlaçlar ve bazı geçici hastalıklar sonuçları etkileyebilir.

Yüksek değer görülünce ne yapılır?

Önce hangi ölçümün, hangi birimle ve laboratuvarın hangi aralığına göre değiştiği incelenir. Referans aralıkları laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilir. Aynı paneldeki değerlerin birbirine göre durumu, sonraki incelemenin yönünü belirlemeye yardımcı olur.

Kan testleri tek başına her zaman kesin neden göstermez. Gerekli görülürse görüntüleme, belirli virüslere yönelik testler veya seçilmiş durumlarda başka incelemeler yapılabilir. Rapordaki tek bir işaretten yağlı karaciğer, hepatit veya siroz tanısı çıkarmayın.

İlgili değerleri GGT yüksekliği ve bilirubin yüksekliği rehberlerinde ayrı olarak inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

• MedlinePlus: Karaciğer testleri
• AASLD: Yüksek karaciğer enzimlerinin değerlendirilmesi
• Cleveland Clinic: Karaciğer paneli