Vitamin Takviyeleri ve Kanser Riski: Kanıtlar ve Güvenlik

“Vitaminler kanser yapar” veya “antioksidanlar kanserden korur” şeklindeki genel ifadeler yanıltıcıdır. Sonuç; incelenen ürüne, miktara, kullanım amacına ve kişilere göre değişir. Bir vitaminin vücuttaki görevi, kapsülünün kanseri önlediğini göstermeye yetmez. Hücre ve hayvan deneyleri de insanlarda aynı yararın oluşacağını kanıtlamaz.

Beta-karoten riski kimlerde gösterildi?

NCI’nin değerlendirdiği ATBC araştırmasında, orta yaşlı ve sigara içen erkeklerde beta-karoten takviyesi alan grupta akciğer kanseri daha sık görülmüştür. Bu, önemli bir risk bulgusudur; ancak bütün A vitamini biçimlerinin, bütün miktarlarda ve herkeste aynı riski taşıdığını söylemez.

Besindeki vitamin ile takviye aynı mı?

Besinler farklı vitamin, mineral ve diğer bileşenleri birlikte içerir. Saflaştırılmış ürünlerdeki sonuçları doğrudan sebze ve meyvelere aktarmak doğru olmaz. Dengeli beslenme rehberi, tek bir ürüne aşırı anlam yüklemeden günlük çeşitliliği planlamanıza yardımcı olabilir.

E vitamini için SELECT ne gösterdi?

2011’de yayımlanan SELECT raporu, görece sağlıklı erkeklerde E vitamini ve selenyumun prostat kanseri üzerindeki etkisini değerlendirdi. E vitamini tek başına verilen grupta, plaseboya göre prostat kanseri riski artmıştı. Çalışmada günlük 400 IU belirli bir E vitamini formu kullanılmıştır; bu sayı bir kullanım önerisi değildir.

Bildirilen yaklaşık %17 göreli artış, 17 yüzde puanlık mutlak artış anlamına gelmez. Çalışmanın yaş grubunu, kullanılan ürünü ve takip süresini belirtmeden bu sayıyı herkese uygulamak yanıltıcı olur. Araştırma, bütün vitaminlerin kanserojen olduğu sonucunu vermez.

Bu çalışmada selenyum için de prostat kanserini önleyen bir yarar gösterilmemiştir. Fakat bir üründe koruyucu yarar bulunmaması ile o ürünün kanseri kesin artırdığının gösterilmesi farklı sonuçlardır. Risk değerlendirmesinde bu ayrımı korumak gerekir.

Kanser tedavisi sırasında takviye kullanılabilir mi?

Bazı besinler, bitkisel ürünler ve takviyeler kanser ilaçlarının vücutta emilmesini, işlenmesini veya uzaklaştırılmasını etkileyebilir. Bu nedenle tedavi sırasında kullanılan ürünleri onkoloji ekibiyle paylaşın. “Doğal” olması etkileşimi dışlamaz; takviye–ilaç etkileşimleri ürün üzerinden değerlendirilmelidir.

Antioksidanların tedavi yan etkilerini azaltabileceği düşüncesiyle yapılan araştırmaların sonuçları karışıktır; bazı çalışmalarda daha kötü sonuçlar bildirilmiştir. Her antioksidanın her tedavide aynı etkiyi yaptığı söylenemez. Tedaviyle birlikte güvenli ve yararlı olup olmadığı konusunda daha fazla araştırma gerekir.

Görüşmeye hangi bilgilerle gitmeli?

• Ürünün adı, tam içeriği ve kullandığınız miktar.
• Ne amaçla ve ne zamandır kullandığınız.
• Reçeteli ilaçlar, reçetesiz ürünler, bitkisel karışımlar ve özel çaylar.

Yalnızca “vitamin alıyorum” demek yeterli değildir. Ekip, ürünün planlanan tedaviyle birlikte kullanımını değerlendirebilir. Takviyenin gerekli olup olmadığı ile kanserden korunma veya kanser tedavisi iddiası ayrı sorulardır.

Korunma önerileri, gebelikte veya saptanmış eksiklikte gereken desteğin yerine geçmez.

Kaynaklar

• NCI: Antioksidanlar ve kanserden korunma
• SELECT: E vitamini araştırması, JAMA 2011
• NCI PDQ: Takviye ve kanser tedavisi etkileşimleri
• USPSTF: Kapsam