Kanamayı durdurmak için temel ilk yardım yaklaşımı, kanayan bölgeye doğrudan ve sıkı bası uygulamaktır. Yoğun kanamada yardım çağırmak için kanamanın belirli bir süre devam etmesini beklemeyin: basıya başlayın ve gecikmeden 112’yi arayın veya birinden aramasını isteyin.
Yoğun kanamada bası ve yardım birlikte başlar
Önce kendinizin ve yaralının güvenliğini değerlendirin. Varsa tek kullanımlık eldiven giyin. Yaranın üzerini temiz bir bez veya uygun pansuman malzemesiyle kapatarak sıkıca bastırın. Yardım gelene kadar basıyı sürdürün. Yardım çağrısı sırasında bulunduğunuz yeri, kanamanın durumunu ve yaptığınız müdahaleyi anlatın.
Yaraya saplanmış cam veya başka bir cismi çıkarmayın; cismin üzerine değil, çevresine bası uygulayın. Sargı kanamayı kontrol etmeye yardımcı olurken dolaşımı kesmemelidir. Sargının ötesinde renk, sıcaklık ve dolaşımı kontrol edin; dolaşımın bozulduğundan şüphelenirseniz 112’nin yönlendirmesini izleyin. Basıyla durmayan kanamada sonraki müdahaleler eğitim ve acil yardım yönlendirmesi gerektirir; bu metin turnike uygulama tekniği veya gevşetme talimatı vermez.
Şok belirtilerinde bilinç kaybını beklemeyin
Yoğun kan kaybında dolaşımın yetersiz kalması şoka yol açabilir. Soluk, soğuk ve nemli cilt, hızlı solunum, hızlı veya zayıf nabız önemli uyarılardır. Kişinin hâlâ konuşabiliyor ve bilincinin açık olması yardım çağrısını ertelemek için gerekçe değildir. Şoktan şüpheleniyorsanız kanama kontrolünü sürdürürken 112’den yardım isteyin.
Kişiyi yalnız bırakmayın; sıcak tutun ve rahatlamasına yardımcı olun. Travma geçirmiş birine otomatik olarak bacaklarını kaldırma veya belirli bir pozisyona geçme talimatı vermeyin. Yaralanma olasılığını ve kişinin durumunu acil yardım görevlisine anlatıp pozisyon konusunda yönlendirme alın.
Yardım beklerken kişinin yanıt verip vermediğini ve solunumunu izleyin. Yanıt vermemesi veya normal solumaması durumunda bunu hemen 112’ye bildirin ve yönlendirmelerini izleyin.
Küçük kesik ve sıyrıkların bakımı farklıdır
Küçük bir kesikte temiz bir bezle doğrudan bası uygulanabilir. Kanama durduktan sonra ellerinizi temizleyin; yarayı temiz musluk suyu veya şişe suyuyla durulayın. Yaranın çevresindeki deriyi sabun ve suyla temizleyin.
Bölgeyi nazikçe kurulayın ve steril pansumanla kapatın. Pansumanı temiz tutun ve gerektiğinde değiştirin. Yara bakımını yalnız kanın durmasına indirgemeyin: giderek artan kızarıklık, şişlik veya ağrı, irin ya da ateş enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirebilir.
Çok büyük veya derin yara, durdurulamayan kanama, yarada kalan yabancı cisim, duyu kaybı ya da hareket güçlüğü tıbbi değerlendirme gerektirir. Kan fışkırıyorsa veya yoğun kanama varsa küçük yara bakımına geçip beklemeyin. Kirli yaraları, ısırıkları ve tetanos aşısı durumunu da sağlık çalışanıyla görüşün; evde bakım her yaranın değerlendirilmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Burun kanamasında öne eğilin
Burun kanamasında oturun, öne eğilin ve ağzınızı açık tutun. Burnun kemikli kısmını değil, burun deliklerinin hemen üzerindeki yumuşak kısmını sıkın. Ağzınızdan nefes alarak bu basıyı kesintisiz 10–15 dakika sürdürün. Bası sırasında başınızı geriye atmayın veya geriye yaslanmayın; öne eğilmiş konumu koruyun.
Kanama aşırıysa, nefes almakta güçlük varsa veya kanama başa darbe sonrasında başladıysa bu sürenin dolmasını beklemeyin; acil yardım alın. Güçsüzlük, baş dönmesi veya yutulan kanın kusmaya yol açması da acil değerlendirme nedenidir. Kanama 10–15 dakikalık basıya rağmen sürüyorsa acil değerlendirme gerekir. Sık tekrarlayan kanamaları veya kanın pıhtılaşmasını etkileyen ilaç kullanımını da hekime bildirin.
Kanama durduktan sonraki 24 saat burnu sümkürmekten veya karıştırmaktan, sıcak içecek ve alkolden, ağır kaldırma ve yorucu egzersizden kaçının. Burun kanamasının bası süresi, başka bir bölgedeki yoğun kanamaya aktarılacak genel bir bekleme süresi değildir.
Diğer okuma bağlantıları: ilk yardım bilgileri ve diş eti kanamaları.
Kaynaklar
Kaynak arama araçları
Google Scholar ve PubMed, akademik kaynak aramak için kullanılan araçlardır; yukarıdaki rehberlerin yerine kaynak doğrulaması sayılmazlar.
İlgili Okumalar
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.