Kalabalıkta gerginlik, tekrar tekrar kaçınmaya, yalnız dışarı çıkamamaya veya günlük işlerin aksamasına yol açıyorsa önemlidir. Özellikle ortamdan çıkamayacağı ya da zorlanınca yardım bulamayacağı düşüncesi araştırılmalıdır. Tek bir kalabalık ortamda rahatsız olmak, kendi başına agorafobi tanısı değildir.
Korkunun konusu ne?
Agorafobi yalnız açık alan korkusu olarak düşünülmemelidir. Toplu taşıma, alışveriş merkezi veya evden ayrılmak zorlayıcı olabilir. Bazı kişiler panik yaşadıkları yerlerden kaçınmaya başlar; fakat herkesin geçmişinde panik atağı bulunmaz. Görüşmede yalnız ortamın adını değil, orada ne olmasından korktuğunuzu anlatmak önemlidir.
Çarpıntı, terleme, hızlı soluma, bulantı, titreme veya baş dönmesi kaygı uyandıran ortamda görülebilir. Kişi kontrolünü kaybetmekten, insanların kendisine bakmasından ya da çıkışa ulaşamamaktan korkabilir. Belirti listesini kendinize tanı koymak için kullanmayın; düşünceler ve davranışlar da değerlendirilir.
Kaçınma ne zaman belirginleşir?
Kuyrukta beklememek, toplu taşıma kullanmamak veya her yere güvenilen birinin eşliğinde gitmek davranışın günlük yaşama etkisini gösterebilir. Bazı kişiler ortamdan tamamen kaçındıkları için bedensel belirtileri daha az hisseder. Bu durum, sorunun yaşam alanını daraltmadığı anlamına gelmez.
Görüşmeye hazırlanırken zorlandığınız yerleri, belirtilerin sıklığını ve kaçınma yollarınızı not edebilirsiniz. Alışverişi başkasına yaptırma veya evden çıkışı erteleme gibi değişiklikler de önemli bilgiler olabilir. Hekim, bu deneyimlerin hayatınızı ne ölçüde etkilediğini anlamaya çalışır; anlatımınızın kusursuz olması gerekmez.
Yardımın amacı nasıl belirlenir?
Destek seçenekleri arasında rehberli öz yardım ve bilişsel davranışçı terapi bulunur. Terapide düşünceler, beden duyumları ve kaçınma davranışı arasındaki ilişki ele alınabilir. Maruz bırakma çalışmaları önerilirse hedefler terapistle birlikte, başlangıçta daha küçük ve yönetilebilir adımlarla belirlenir; herkes için aynı program uygulanmaz. Evden çıkmak çok zorsa sağlık profesyoneline bunu baştan belirtin; uygun görüşme biçimini birlikte değerlendirin.
Rehberli öz yardımda bir çalışma kitabı veya uygun eğitim materyali, terapistin desteğiyle kullanılabilir. Böylece kişinin zorlandığı düşünce ve davranışlar birlikte anlaşılmaya çalışılır. Bu yaklaşım, internette bir yöntemi bulup kendine zorlayıcı bir program uygulamakla aynı değildir.
Kişi bazen dışarı çıkmayı başarır ama bütün süre boyunca belirgin korku yaşar. Değerlendirme yalnız gidip gitmediğine bakmaz; yaşanan sıkıntıyı ve günlük işlerin nasıl sürdürüldüğünü de dikkate alır. Bu nedenle zorlanmayı gizlemek yerine ne kadar çaba harcandığını anlatmak yararlıdır.
Öz yardım yeterli gelmiyorsa sağlık profesyoneliyle görüşün. Amaç kendinizi zorlayarak bir anda en kalabalık ortama girmek değil, size uygun destekle korku ve kaçınmayı ele almaktır. Tedavi seçenekleri ihtiyaçlarınıza göre görüşülür.
Ruhsal kriz sırasında güvenliğiniz tehlikedeyse acil profesyonel yardım alın; acil servise başvurun.
İlgili Okumalar
- Ruh Sağlığı ve Psikoloji Rehberi
- Psikolojik Farkındalık Testleri
- Anksiyete Testi
- Sosyal Kaygı Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?
Kaynaklar
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.