İdrarda kan görülmesine hematüri denir. Pembe, kırmızı veya kahverengi idrarla fark edilebilir; bazen renk normaldir ve kan hücreleri yalnız tahlilde saptanır. Enfeksiyon, taş veya prostat büyümesi gibi nedenler olabileceği gibi böbrek hastalığı ve tümörler de araştırılabilir. Bu bulgu tek başına kanser tanısı değildir; nedeninin belirlenmesi gerekir.
Bir kez görülüp kaybolursa
Görünür kan az olsa veya tekrar etmese bile sağlık değerlendirmesi alın. Kırmızı rengin gerçekten kan olup olmadığından emin değilseniz de danışın. Pancar, bazı ilaçlar veya adet kanının örneğe karışması benzer görünüm oluşturabilir. Bunları hekime söyleyin; rengi yalnız yiyeceğe bağlayarak incelemeyi atlamayın.
Ağrı ve diğer belirtiler ne anlatır?
İdrarda yanma ve sıkışma enfeksiyonla, gelip giden şiddetli yan ağrısı taşla ilişkili olabilir. Ateş ve yan ağrısı böbrek enfeksiyonunda görülebilir. Ancak ağrının olmaması önemli nedenleri dışlamaz. Egzersiz sonrasında başlaması da kanamanın mutlaka egzersizden kaynaklandığını kanıtlamaz; değerlendirme yine gerekir.
Pıhtı veya idrar yapamama varsa
Kan pıhtıları idrar akışını engelleyebilir. Kanlı idrarla birlikte idrar yapamıyorsanız acil değerlendirme alın. Yalnız su içerek tıkanmanın geçmesini beklemeyin. Pıhtı, ağrı ve idrar miktarındaki değişimi başvuruda açıkça belirtin.
Muayeneye hangi bilgilerle gidilmeli?
- Kanamanın başlangıcı, tekrarı, pıhtı ve ağrı olup olmadığı.
- Yanma, sık idrar, ateş ve daha önceki enfeksiyon veya taş öyküsü.
- Sigara kullanımı, mesleki kimyasal maruziyet ve önceki ürolojik işlemler.
- Reçeteli ilaçlar, reçetesiz ağrı kesiciler ve kan sulandırıcılar.
Muayene ve tansiyon ölçümüyle birlikte gerekirse böbrek işlevi ve kan sayımı değerlendirilir. Bu bilgiler hangi incelemenin gerekli olduğunu belirlemeye yardım eder.
İdrar testi neyi ayırır?
İdrar örneğinde kan hücreleri ve enfeksiyon bulguları araştırılır; bazen test tekrarlanır. Adet sırasında alınan örnekte dışarıdan kan karışabilir ve uygun zamanda yeniden örnek istenebilir. Enfeksiyon düşünülmesi, tedavi sonrasında devam eden kanamanın ayrıca değerlendirilmesini gereksiz kılmaz.
Sistoskopi neden istenebilir?
Sistoskopide ince bir kamera idrar kanalından geçirilerek mesanenin içi incelenir. Dışarıdan yapılan görüntülemeyle aynı inceleme değildir. Genellikle lokal uyuşturucu jel ile yapılabilen bu işlem, kanamanın mesane veya idrar kanalı kaynaklı nedenlerini araştırmaya yardımcı olur. Gerekliliğini ve işlem hazırlığını üroloji ekibinizle konuşun.
Herkese aynı görüntüleme yapılır mı?
Hayır. Hekim duruma göre ultrason veya BT gibi yöntemleri seçebilir; muayene ve testlerin tümü her kişiye otomatik uygulanmaz. Özellikle yalnız mikroskobik kan saptanan kişilerde ek belirtiler ve kişisel risk değerlendirmeyi değiştirir. Sonraki kontrol planını ve hangi yeni yakınmada tekrar başvuracağınızı öğrenin.
Mikroskobik kanın yolu farklı olabilir
İdrarın normal renkte olması tahlildeki kanı önemsiz yapmaz. Bununla birlikte düşük riskli bir mikroskobik bulguda tekrar idrar testiyle izlem seçilebilir; daha yüksek riskte sistoskopi ve görüntüleme gerekebilir. Görünür kanama için gereken değerlendirmeyi, mikroskobik bulguların izlem takvimiyle ertelemeyin.
Kan sulandırıcı kullanılıyorsa
İlacın adını ekibe bildirin. Kanama veya sistoskopi nedeniyle ilacı kendi kendinize kesmeyin; ara verme kararını tedaviyi düzenleyen sağlık çalışanıyla netleştirin.
Tedavi neye göre seçilir?
Kanama bir belirtidir; tedavi saptanan nedene yönelir. Enfeksiyon, taş, prostat veya böbrekle ilgili bir hastalık aynı ilaçla tedavi edilmez. Muayene olmadan antibiyotik ya da kanama durdurucu kullanarak bütün nedenlerin çözüleceği varsayılmamalıdır.
İlk inceleme normal çıkarsa
Sonuçların normal olması durumunda hekim yeni test gerekmeyebileceğini söyleyebilir. Yine de yeniden kanama, başka idrar yakınmaları, artan idrar proteini, böbrek işlevinde kötüleşme veya tansiyon yükselmesini bildirin. Kontrolü gerektiren değişiklikler ilk değerlendirmenin sonucu kadar önemlidir.
Özel değerlendirmeler: mikroskobik hematüri, çocukta idrarda kan ve böbrek işlevinde azalma. Çocuklar erişkinlerin kanser riski algoritmasıyla otomatik değerlendirilmez.
Kaynaklar
Mayo Clinic: hematüri nedenleri · NHS: idrarda kan · NIDDK: hematüri · BAUS: hematüri değerlendirmesi · PAH NHS: sistoskopi · Urology Care Foundation: hematüri · NHS: kan sulandırıcı güvenliği
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.