Biliyer Atrezi: Bebekte Uzayan Sarılık ve Cerrahi Süreç

Biliyer atrezi, bebeğin safra kanallarının hasarlanıp daralarak veya tıkanarak safranın bağırsaklara akmasını engellediği ciddi bir hastalıktır. Biriken safra karaciğere zarar verebilir. Bu nedenle konu yalnız sarılığın rengini izlemekten ibaret değildir; safra akımının ve karaciğerin zamanında değerlendirilmesi gerekir.

Hangi sarılık ve dışkı değişikliği önemlidir?

Yenidoğan dönemindeki sarılık sık görülür; ancak uzayan sarılık, açık sarı, gri veya beyaz dışkıyla birlikteyse biliyer atrezi araştırılmalıdır. Dışkının renginin açılması, safradaki bilirubinin bağırsağa yeterince ulaşmamasıyla ilişkili olabilir. Bebeğin sarılığını olağan kabul ederek veya yalnız dışkı fotoğraflarını internette karşılaştırarak değerlendirmeyi ertelemeyin; çocuk hekimiyle gecikmeden görüşün.

İlk değerlendirmede neler yapılır?

Hekim sarılığın süresini, dışkı ve idrar rengini, bebeğin beslenmesini ve gelişimini sorgular. Kan testlerinde bilirubin ve karaciğerle ilgili değerler incelenebilir. Biliyer atrezi dışında benzer bulgular yapan hastalıklar da bulunduğu için birden fazla inceleme gerekebilir. Şüphede çocuk gastroenterolojisi, hepatoloji ve çocuk cerrahisi birlikte değerlendirme yapabilir.

Ultrason tek başına kesin tanı koyar mı?

Hayır. Ultrason başka sorunları araştırabilir ve biliyer atreziyi düşündüren bulgular gösterebilir; fakat tanıyı tek başına doğrulamaz. Karaciğer biyopsisi veya safra akımına yönelik incelemeler gerekebilir. Bazı bebeklerde cerrahi incelemeyle tanı doğrulanır ve aynı süreçte tedaviye geçilir. Yalnız bir ultrason cümlesine bakarak tanıyı kesinleştirmek veya dışlamak doğru değildir.

Kasai ameliyatı neyi amaçlar?

Kasai işleminde karaciğer dışındaki hasarlı safra kanalları çıkarılır ve bebeğin kendi ince bağırsağından bir bölüm karaciğere bağlanarak safra için geçiş yolu oluşturulur. Amaç safra akımını sağlamak ve karaciğer hasarının ilerlemesini azaltmaktır. Erken yapılan işlem daha etkili olabilir; bu yüzden tanı sürecinin gereksiz uzatılmaması önemlidir. Kasai, hastalığın her durumda tamamen iyileştiği anlamına gelmez.

Başarılı ameliyattan sonra takip biter mi?

Hayır. Safra akımı düzelmiş olsa bile karaciğer hastalığı ilerleyebilir ve bazı çocuklarda karaciğer nakli gerekebilir. Ameliyat sonrası safra yolları enfeksiyonu olan kolanjit de gelişebilir. Ateş veya yeni kötüleşme olduğunda cerrahi ve karaciğer ekibine haber verilmelidir. Sarılığın azalması olumlu bir bulgudur; planlanan kontrolleri bırakmak için tek başına yeterli değildir.

Beslenme ve büyüme neden ayrıca izlenir?

Safra akımı azaldığında yağların sindirimi ve yağda çözünen vitaminlerin emilimi bozulabilir. Bebek yeterli enerji alamayabilir ve kilo alımı etkilenebilir. Hekim veya diyetisyen özel beslenme planı, uygun mama, anne sütüne ek destek veya vitaminler önerebilir. Bazı bebekler tüple ya da damar yoluyla beslenme desteğine ihtiyaç duyar. Desteklerin türünü ve dozunu kendiniz belirlemeyin; kontrol tahlilleri ve büyüme ölçümleriyle takip sürdürülür.

Kaynaklar

• NIDDK: Biliyer atrezi nedir?
• NIDDK: Biliyer atrezi belirtileri
• NIDDK: Biliyer atrezi tanısı
• NIDDK: Kasai ve karaciğer nakli
• NIDDK: Biliyer atrezide beslenme