Ankilozan Spondilit: Belirtiler, Tanı ve Tedavi

Ankilozan spondilit, özellikle omurga ve leğen kemiğiyle omurganın birleştiği sakroiliak eklemleri etkileyen iltihaplı romatizmal hastalıktır. Aksiyel spondiloartrit grubunda yer alır. Bazı kişilerde zamanla kemik kaynaşması ve hareket kısıtlılığı gelişebilir; hastalığın seyri herkeste aynı değildir.

Röntgende görünmeyen hastalık da olabilir

Röntgende sakroiliak eklem değişiklikleri bulunan biçim ankilozan spondilit olarak adlandırılır. Benzer yakınmalara rağmen bu değişiklikler görülmeyen biçim, non-radyografik aksiyel spondiloartrit olabilir. Bu ayrım yalnız ağrının şiddetine bakılarak yapılamaz.

Hangi belirtiler düşündürür?

Yavaş başlayan bel veya kalça ağrısı, sabah ya da dinlenme sonrasında sertlik, gece ağrıyla uyanma ve hareketle rahatlama dikkat çeker. Boyun ağrısı, yorgunluk ve topuk çevresinde yakınma da olabilir. Belirtiler zaman içinde artıp azalabilir; her bel ağrısı bu hastalık değildir.

Tanı tek bir gen testiyle konmaz

Romatoloji değerlendirmesinde yakınmaların öyküsü, muayene, görüntüleme ve gerektiğinde kan testleri birlikte ele alınır. HLA-B27 bulunması, kişinin mutlaka hasta olduğu anlamına gelmez. Önceki raporları, kullandığınız ilaçları ve günlük hareketi en çok kısıtlayan yakınmaları görüşmeye götürün.

Tedavi tutulan bölgelere göre seçilir

İltihabı azaltan ağrı kesiciler, uygun kişilerde biyolojik tedaviler ve başka romatizma ilaçları kullanılabilir. Omurga, çevre eklemler veya göz tutulumu aynı tedavi kararını gerektirmeyebilir. Ağızdan kortizon rutin bir çözüm olarak önerilmez; eski reçeteyi kendiliğinizden başlamayın. İlaç seçimi romatoloji ekibinin değerlendirmesini gerektirir.

Metotreksat ve sulfasalazin gibi klasik DMARD ilaçlar omurga dışındaki eklemler için düşünülebilir; yalnız omurga yakınmalarında aynı yarar beklenmez. Tedavi yanıtı ve güvenlik düzenli kontrolde değerlendirilir.

Travma sonrası yeni ağrıya dikkat

Omurgada kaynaşma veya kemik kırılganlığı varsa düşme sonrası yeni boyun veya sırt ağrısı değerlendirilmelidir. Omurga kırığı şüphesinde uzman değerlendirmesi gerekir; ağrıyı egzersizle açmaya çalışmak uygun değildir.

Egzersiz ilaç planıyla birlikte yürür

Fizyoterapist, hareket açıklığını ve duruşu destekleyen kişisel bir program hazırlayabilir. Yeni sporu veya zorlayıcı hareketi önceden danışın. Güvenli egzersiz planı ve sabah tutukluğu rehberleri bu iki konuyu ayrıntılandırır.

Ağrılı kırmızı göz bekletilmemeli

Göz ağrısı, ışığa hassasiyet veya bulanık görmede hızlı göz değerlendirmesi alın. Üveit görmeyi etkileyebilir. Göz bulguları rehberini okuyabilirsiniz.

Kontrolde hangi değişiklikler konuşulmalı?

Ağrı ve tutukluğun yanında yorgunluk, günlük işlev ve tedavinin etkisini anlatın. Amaç yalnız ağrıyı bastırmak değildir. Destek ve takip planı kişisel ihtiyaçlara göre düzenlenir. Tanı öncesi yakınmaları ayırt etmek için iltihaplı bel ağrısı değerlendirmesine bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Mayo Clinic: Ankilozan spondilit · ACR: Aksiyel spondiloartrit · NHS: Ankilozan spondilit tedavisi · NICE NG65: Spondiloartrit değerlendirmesi