ALT ve AST Yüksekliği Nasıl Değerlendirilir?

ALT ve AST yüksekliği, bu enzimleri içeren hücrelerden kana daha fazla enzim geçtiğini gösterebilir. ALT karaciğerle daha yakından ilişkilidir. Sonuçlar karaciğer değerlendirmesinde önemlidir; fakat yalnız iki sayıya bakarak hastalığın adını, karaciğerdeki hasarın miktarını veya gerekli tedaviyi belirlemek mümkün değildir.

AST yalnızca karaciğerden mi gelir?

Hayır. AST kalp, kaslar ve başka dokularda da bulunur. Bu nedenle AST yüksekliği her zaman tek başına karaciğer hastalığı anlamına gelmez. Egzersiz, ameliyat, bazı ilaçlar ve başka sağlık durumları sonucu etkileyebilir. ALT ve AST’nin birlikte değerlendirilmesi daha anlamlıdır.

Hekim iki enzimin yanında neye bakar?

ALT ve AST daha çok hücre etkilenmesine ilişkin bilgi verir. Albümin, bilirubin ve PT/INR gibi diğer ölçümler farklı soruları yanıtlar. ALP ve GGT de örüntünün yorumlanmasına katkıda bulunur. Enzim yüksekliğinin derecesi, karaciğerin ne kadar hasar gördüğünün doğrudan ölçümü değildir.

İlk görüşmede hangi bilgiler önemlidir?

Kullandığınız reçeteli ilaçları, ağrı kesicileri, vitaminleri ve takviyeleri belirtin; ilaçları kendi kendinize kesmeyin. Alkol kullanımı, yakın zamanda yapılan yoğun egzersiz, önceki sonuçlar ve belirtiler değerlendirilir. Tahlil için açlık gerekip gerekmediğini, birlikte istenen testlere göre laboratuvarla netleştirin.

Yüksekliğin nedeni nasıl araştırılır?

Yağlı karaciğerle ilişkili metabolik durumlar, viral hepatit, alkol, ilaç etkisi ve gerektiğinde otoimmün veya başka hastalıklar araştırılabilir. İlk değerlendirmede kan sayımı, bilirubin, ALP, PT/INR, hepatit testleri, demir incelemeleri ve ultrason gündeme gelebilir. İleri incelemeler sonuçların seyri ve klinik soruya göre seçilir.

AST/ALT oranı tek başına tanı koydurur mu?

Sonuçları birlikte görmek önemlidir; ancak iki değerden birini diğerine bölmek tek başına kesin neden göstermez. Yüksek AST karaciğer dışı nedenlerle de oluşabilir. Laboratuvar değerlerini muayene ve öyküden ayrı değerlendirmeyin; beklenmedik sonuç için hangi doğrulamanın gerekli olduğunu sağlık ekibiyle konuşun.

Hangi belirtileri paylaşmalısınız?

Sarılık, koyu idrar, açık renk dışkı, karında ağrı veya şişlik, bulantı ve belirgin güçsüzlük varsa belirtin. Karaciğer hastalığı bazen belirtilerden önce testlerde fark edilebilir. Kendinizi iyi hissetmeniz yüksek sonucu değerlendirmeyi gereksiz hale getirmez.

Yeni karaciğer etkilenmesine bilinç bulanıklığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Bu durumda yalnızca enzimlerin düşüp düşmeyeceğini beklemek doğru değildir. Takipte neden açıklanamıyor veya etkilenme sürüyorsa gastroenteroloji ya da hepatoloji değerlendirmesi gerekebilir.

Kontrolde hangi soruları sorabilirsiniz?

“AST karaciğer dışında bir kaynaktan geliyor olabilir mi?”, “Diğer karaciğer testlerim nasıl?” ve “Takip hangi bulguya göre planlanacak?” sorularını sorun. Diğer sonuçlara tahlil arşivinden ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• MedlinePlus: ALT testi
• MedlinePlus: AST testi
• AASLD: Yüksek karaciğer enzimlerinin değerlendirilmesi