Diyafram, nefes alırken akciğerlere yer açan temel solunum kasıdır. Sağ ve sol frenik sinirler kasın iki tarafını yönetir. Sinirin etkilenmesi diyaframın güçsüzleşmesine veya hareketini kaybetmesine yol açabilir. Bu nedenle değerlendirme yalnız akciğer dokusuna değil, solunum kasına ve onu çalıştıran sinire de yönelir.
Tek ve iki taraflı paralizi aynı mı?
Tek taraf etkilendiğinde yakınmalar daha hafif olabilir; özellikle eforla veya yatarken nefes darlığı hissedilebilir. İki taraflı etkilenme solunumu daha ciddi bozabilir ve bazı hastalarda solunum cihazı desteği gerekir. Belirtinin şiddeti, günlük işlev ve mevcut hastalıklarla birlikte değerlendirilir.
Hangi nedenler araştırılır?
Boyun veya göğüs ameliyatı, travma, omurilik ya da sinir hastalığı ve sinire bası yapan tümörler olası nedenler arasındadır. Bazı bağışıklık ve iltihabi hastalıklar da rol oynayabilir. Her diyafram yüksekliği aynı nedene bağlanmamalıdır; yakınmanın ne zaman başladığını ve geçirilmiş işlemleri anlatmak önemlidir.
Görüntüleme ve solunum testleri
Röntgen, ultrason veya diğer görüntülemelerde hareket sorunu düşündüren bulgular saptanabilir. Solunum fonksiyon testleri işlevin ne kadar etkilendiğini değerlendirmeye yardım eder. Gerekli hastada kan gazı gibi incelemeler de kullanılır. Bir filmde diyaframın yüksek görünmesiyle solunum etkisinin ağırlığı aynı soru değildir.
“Sniff testi” nedir?
Floroskopi, X ışınıyla hareketli görüntü elde edilmesidir. Diyafram incelemesinde, hızlı nefes alma sırasında kasın beklenen biçimde hareket edip etmediğine bakılır; buna sniff testi denebilir. İncelemenin neden istendiğini ve hazırlık gerekip gerekmediğini radyoloji ekibine sorun.
Her hastaya ameliyat gerekir mi?
Hayır. Cerrahi dışı destek veya seçilmiş hastalarda diyafram plikasyonu gibi girişimler düşünülebilir. Uygun sinir işlevi bulunan belirli durumlarda elektriksel uyarı sağlayan diyafram pili de bir seçenektir. Tedavi, etkilenen taraf ve solunum sorununa göre seçilir; herkese aynı yöntem önerilemez.
Gece yakınmalarını anlatın
Yatınca nefes alamama, daha çok yastık kullanma gereksinimi, uykuda soluk soluğa uyanma veya yeni belirgin yorgunlukta değerlendirme isteyin. Tek taraflı etkilenmenin kolay fark edilmemesi, bu yakınmaların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Solunum değişikliği başka bir nedenden de kaynaklanabilir.
Acil uyarılar
Hızla kötüleşen solunum güçlüğü, dudaklarda morarma, belirgin uyku hali veya bilinç bulanıklığı acil değerlendirme gerektirir. Bunlar oksijen azlığı veya karbondioksit yüksekliğiyle ilişkili olabilir. Rutin test randevusunu beklemeyin; akut solunum yetmezliği hayatı tehdit edebilir.
Kararda hangi hedefler konuşulur?
Değerlendirmede yalnız kasın hareketi değil, uyku, efor ve günlük yaşam üzerindeki etkisi de önemlidir. Cerrahi dışı destekle izlem ile girişim seçeneklerinin ne zaman öne çıktığını uzmanınızdan öğrenin. İşlemin adı, sizin için beklenen yararı tek başına anlatmaz; tedavi solunumun ne kadar etkilendiğine göre planlanır.
Kaynaklar
Cleveland Clinic: Frenik sinir ve solunum · Columbia: Diyafram güçsüzlüğü ve paralizi · Countess of Chester: Diyafram hareket incelemesi · NHLBI: Solunum yetmezliği uyarıları
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.