Çocuğun makat çevresinde irin gelen küçük bir delik; boşalan perianal apseyi veya cilt ile anal kanal arasında oluşan fistül ağzını düşündürebilir. Özellikle bebek erkeklerde perianal apse görülebilir, fakat her yaşta ortaya çıkabilir. Bölge sıkılmamalı, iğneyle açılmamalı ve rastgele antibiyotik sürülmemelidir; çocuk aynı gün çocuk hekimi veya çocuk cerrahisi tarafından değerlendirilmelidir.
Perianal apse nedir?
Makatın hemen yanındaki dokuda irin birikmesine perianal apse denir. Kızarık, şiş, hassas bir kabarıklık ve ortasında beyaz-sarı nokta görülebilir. Bazıları kendiliğinden akarak küçülür, bazıları antibiyotik veya cerrahi boşaltma gerektirir. Tedavi kararı çocuğun yaşı, genel durumu ve apsenin büyüklüğüne göre verilir.
Fistül nasıl oluşabilir?
Apse boşaldıktan sonra deri ile anal kanal arasında ince bir yol kalabilir. Bu yolun ciltteki ucu küçük delik gibi görünür ve aralıklı irin veya kanlı sıvı çıkarabilir. Buna fistül denir. Her boşalan apse fistüle dönüşmez; fakat tekrarlayan aynı nokta akıntısı çocuk cerrahisi değerlendirmesini gerektirir.
Delik sıkılırsa ne olur?
Sıkmak irini derine veya çevre dokuya itebilir, ağrı ve iltihabı artırabilir. Evde iğne, neşter ya da sıcak metal kullanmak kanama ve ciddi enfeksiyon riski taşır. Bölge yalnız nazikçe temizlenir ve temiz emici bezle korunur. Cerrahi drenaj gerekiyorsa steril koşullarda ve ağrı kontrolüyle yapılır.
Ilık banyo yararlı olabilir mi?
Hekim önerisiyle kısa ılık oturma banyosu bölgenin temiz kalmasına ve rahatlamaya yardımcı olabilir. Su çok sıcak olmamalı, içine tahriş edici antiseptik veya bitkisel madde eklenmemelidir. Banyo sonrasında sürtmeden kurulanır. Bu bakım, derin apseyi tedavi eden veya muayene gereksinimini kaldıran bir yöntem değildir.
Antibiyotik her çocukta gerekir mi?
Her perianal apsede aynı antibiyotik yaklaşımı kullanılmaz. Bazı küçük apseler izlenebilirken yaygın kızarıklık, ateş, bağışıklık sorunu veya belirli yaş gruplarında ilaç gerekebilir. Kültür ve drenaj kararı klinisyene aittir. Evde kalan antibiyotik kullanılmamalı; reçete verilirse doz ve süre çocuğun kilosuna göre uygulanmalıdır.
Bebeklerde bez bakımı nasıl yapılır?
Bez sık değiştirilir, dışkı kalıntısı ılık suyla nazikçe uzaklaştırılır ve alan tampon hareketle kurulanır. Parfümlü mendil veya sert ovalama tahrişi artırabilir. Akıntı varsa temiz gazlı bez kullanılabilir; sıkı ve hava almayan kapatma yapılmaz. Bakım öncesi ve sonrası eller sabunla yıkanır.
Kabızlık sorunu etkiler mi?
Sert dışkı ağrıyı artırabilir ve çevre cildi tahriş edebilir. Yaşa uygun sıvı, beslenme ve dışkı düzeni çocuk hekimiyle planlanır. Bebek veya küçük çocuğa reçetesiz laksatif, fitil ya da lavman verilmez. Dışkıda kan yalnız apseden kaynaklanmayabilir; anal fissür ve bağırsak hastalıkları da değerlendirilir.
Crohn hastalığı ne zaman düşünülür?
Tek, basit perianal apse özellikle bebeklerde çoğu kez Crohn hastalığı anlamına gelmez. Fakat büyük çocukta tekrarlayan veya çoklu fistüller; uzun süren ishal, kilo kaybı, büyüme geriliği, karın ağrısı veya ağız yaralarıyla birlikteyse gastroenteroloji değerlendirmesi gerekebilir. Bu belirtiler olmadan korkutucu bir tanı koymak doğru değildir.
Hidradenitis suppurativa ile karışabilir mi?
Ergenlik döneminde kasık, koltuk altı ve kalçada tekrarlayan ağrılı nodüller, akıntılı kanallar ve izler hidradenitis suppurativayı düşündürebilir. Bu durum basit tek apseyle aynı değildir. Dermatoloji ve gerektiğinde cerrahi ekip değerlendirmesi gerekir. Lezyonların yerleri ve tekrar sıklığı kaydedilmelidir.
Muayenede neler değerlendirilir?
Hekim deliğin konumuna, akıntıya, kızarıklığın yayılımına, şişlik ve hassasiyete bakar. Çocuğun ateşi, beslenmesi, dışkı düzeni ve önceki atakları sorgulanır. Çoğu olguda tanı muayeneyle konabilir; ultrason veya MR her çocuğa gerekmez. Derin veya karmaşık hastalıkta görüntüleme seçilebilir.
Cerrahi işlem ne zaman gerekebilir?
Büyük, ağrılı veya kendiliğinden yeterince boşalmayan apse cerrahi drenaj gerektirebilir. Kalıcı fistülde işlem kararı yaş, atak sayısı ve yolun özelliklerine göre çocuk cerrahı tarafından verilir. Amaç enfeksiyonu kontrol ederken makat kaslarına zarar vermemektir. Erişkin tedavileri çocuklara doğrudan uygulanmaz.
Akıntı azaldığında sorun bitmiş sayılır mı?
Akıntının kesilmesi basıncı azaltabilir, fakat içeride kanal veya kalan apse bulunabilir. Aynı yerde tekrar şişme ve akma fistülü düşündürür. Bölgenin fotoğrafı ve tarih kaydı randevuda yardımcı olabilir. Çocuğun ağrısı veya genel durumu düzelmediyse dışarıdan küçük görünmesine güvenilmemelidir.
Hangi belirtilerde aynı gün değerlendirme gerekir?
Yeni irinli delik, artan ağrı, bez değişiminde belirgin hassasiyet, çevrede kızarıklık veya tekrarlayan akıntı aynı gün çocuk hekimi ya da çocuk cerrahisi görüşü gerektirir. Diyabet, bağışıklık baskılanması veya yakın zamanda ameliyat varsa eşik daha düşüktür. Ateş olmasa da küçük bebekte değerlendirme ertelenmez.
Acil uyarılar nelerdir?
Yüksek ateş, hızla yayılan kızarıklık, ciddi şişlik, çocuğun aşırı uyku hâli, sıvı alamama, az idrar, tekrarlayan kusma veya dayanılmaz ağrı acil değerlendirme gerektirir. Üç aydan küçük bebekte 38 °C ve üzeri ateşte beklenmez. Bilinç değişikliği veya solunum sorunu varsa 112 aranır.
Perianal hastalıkları anlamaya yardımcı rehberler
- Apse ve fistül cerrahisi bilgileri
- Çocukta cilt ve enfeksiyon izlemi
- Bağırsak belirtileri değerlendirmesi
- Yayılan enfeksiyonda acil yaklaşım
Çocukta apse ve fistül kaynakları
- Oxford University Hospitals: Perianal abscess in children
- NHS fistül belirtileri ve tedavisi
- MedlinePlus cilt apsesi bilgileri
- NHS: Anal pain
Aile için yol haritası: Akıntılı deliği sıkmayın ve bölgeyi nazikçe temiz tutun. Aynı gün çocuk hekimi ya da çocuk cerrahisi görüşü alın; ateş, yaygın kızarıklık veya genel durum bozulmasında acile başvurun.
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.