Çocukta havale sırasında süre tutulmalı ve çocuk güvenli bir alanda korunmalıdır. İlk nöbet, beş dakikadan uzun sürme, peş peşe nöbet, solunum güçlüğü, tek taraflı kasılma veya çocuğun nöbet sonrasında toparlanmaması acil değerlendirme gerektirir. Nöbet devam ediyorsa çocuğu araçla götürmeye çalışmak yerine 112 aranmalıdır.
“Havale” günlük dilde ateşli nöbeti çağrıştırsa da her kasılma ateşe bağlı değildir. Bu sayfa, nöbet anındaki güvenli yaklaşımı ve sağlık ekibine aktarılması gereken bilgileri açıklar; tanı koyma amacı taşımaz.
Çocukta Havale Nasıl Görünebilir?
Çocukta bilinç kaybı veya çevreye yanıt vermeme, vücutta sertleşme, kol ve bacaklarda ritmik kasılma, gözlerin bir yöne kayması, ağız çevresinde renk değişikliği ve nöbet sonrasında uyku hâli görülebilir. Bazı nöbetler yalnız vücudun bir tarafını etkiler veya belirgin kasılma olmadan dalma şeklinde ortaya çıkar.
Ateşli Nöbet ile Epilepsi Aynı Şey midir?
Ateşli nöbetler çoğunlukla 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda ateşli hastalık sırasında görülür ve epilepsiyle aynı değildir. Ancak ilk olayın gerçekten ateşli nöbet olup olmadığı evde kesinleştirilemez. Ateşsiz nöbet, baş travması, zehirlenme, kan şekeri düşüklüğü veya merkezi sinir sistemi enfeksiyonu gibi başka nedenler de değerlendirilmelidir.
Nöbet Sırasında Ne Yapılmalı?
- Başlangıç saatine bakın ve nöbetin süresini tutun.
- Çocuğu düşmeyeceği düz bir alana yatırın; çevresindeki sert ve sivri eşyaları uzaklaştırın.
- Başının altına yumuşak bir destek koyun ve sıkı giysileri gevşetin.
- Çocuğu tutarak kasılmaları durdurmaya çalışmayın.
- Nöbet bittikten sonra solunumu varsa yan pozisyonda izleyin.
Neler Yapılmamalı?
- Ağzına kaşık, parmak, bez, su veya ilaç koymayın; çocuk dilini “yutmaz”.
- Kasılma sırasında çocuğa ağızdan ateş düşürücü vermeyin.
- Soğuk suya sokmayın, üzerine su dökmeyin veya sert biçimde sarsmayın.
- Hekimin bu çocuk için önceden verdiği yazılı kurtarıcı ilaç planı yoksa kendi kendinize ilaç uygulamayın.
Hangi Durumlarda 112 Aranmalı?
- Nöbet ilk kez oluyorsa veya nedeninden emin değilseniz
- Beş dakikayı geçiyorsa ya da biri biter bitmez yenisi başlıyorsa
- Çocuk nefes almakta zorlanıyor, morarıyor veya yaralanmışsa
- Kasılma yalnız bir taraftaysa
- Nöbetten sonra bir saatten uzun süren olağandışı uyku, bilinç bulanıklığı veya güçsüzlük varsa
- Boyun sertliği, basmakla solmayan döküntü veya çok kötü genel durum eşlik ediyorsa
Sağlık Ekibine Hangi Bilgiler Verilmeli?
Nöbetin başlangıç ve bitiş zamanı, ateş olup olmadığı, kasılmanın tüm vücudu mu yoksa tek tarafı mı etkilediği, gözlerin yönü, çocuğun nöbet öncesi ve sonrası davranışı, kullanılan ilaçlar ve olası travma anlatılmalıdır. Güvenliği tehlikeye atmadan çekilmiş kısa bir video tanımlamaya yardımcı olabilir; ancak yardım çağırmayı geciktirmemelidir.
Nöbet Sonrasında Değerlendirme
İlk nöbetten sonra çocuk tıbbi değerlendirmeden geçirilmelidir. Her çocukta EEG, beyin görüntülemesi veya belden sıvı alınması gerekmez; testler yaş, muayene, ateşin kaynağı, nöbetin süresi ve odaksal özelliklerine göre seçilir. Ateş düşürücüler çocuğun rahatlamasına yardımcı olabilir fakat ateşli nöbeti kesin olarak önlemez.
İlgili Okumalar
Kaynaklar
- NHS – Febrile Seizures
- NHS Greater Glasgow and Clyde – First Afebrile Seizure
- T.C. Sağlık Bakanlığı – 112 Ne Zaman Aranmalıdır?
Yayın bilgileri
- Tarih bilgisi
- Yayın tarihi:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Tıbbi içerik sınırlarını okuyun.