Obezite Tedavisi ve Sağlıklı Kilo Verme

Obez olup olmadığımı nasıl anlarım?

Obezite, toplam vücut yağının aşırı oranda yüksek olması şeklinde tanımlanır. Kilonuz hakkında endişe duyuyorsanız ve kilo vermeye çalışıyorsanız doktorunuzla konuşun.

Kilo vermek için yardıma ihtiyacınız varsa veya aşağıdaki kategorilerden birine giriyorsanız doktorunuza başvurun:

Vücut kitle indeksi (BMI, Body Mass Index):

BMI’niz 30 veya daha fazlaysa, obez sayılırsınız ve sağlığınız için kilo vermek konusunda doktorunuzla konuşmalısınız.

Bel çevresi:

Eğer bir “elma şekline” sahipseniz – “kabarcıklı” veya “yedek lastik” – karın organlarınızın içinde ve çevresinde daha fazla yağ taşırsınız. Karnınızdaki yağ, obezite ile ilişkili birçok ciddi durum riskini artırır. Kadınların bel ölçümü 35 inç altına düşmelidir. Erkeklerin 40 inçten az olması gerekir. Bel çevreniz genişse, doktorunuzla kilo kaybı hakkında konuşun.

Fazla kilolu (obez) olmak tıbbi sorunlara neden olabilir mi?

Evet. Fazla obezite, aşağıdakileri içeren bir dizi sağlık sorunuyla bağlantılıdır:

a. Kalp hastalığı ve inme
b. Yüksek tansiyon
c. Şeker hastalığı
d. Kanser
e. Safra kesesi hastalığı ve safra kesesi taşları
f. Osteoartrit
g. Gut
h. Uyku apnesi (bir insan uyku sırasında kısa bir süreliğine nefes almayı bıraktığında) ve astım gibi solunum sorunları oluşur.

% 40 fazla kilolu olan bir kişinin ölüm riski, ortalama kilolu bir kişinin ortalama iki katıdır. (Bu etki, 10 ila 30 yıl boyunca obez olduktan sonra görülür.)

Doktorlar genellikle obez bir kişinin, sağlık problemleri olma olasılığının daha yüksek olduğu konusunda hemfikirdir. % 20 veya daha fazla fazla kilolu olan insanlar, kilo kaybından önemli sağlık yararları elde edebilirler.

Birçok obezite uzmanı, sağlıklı kilolarından % 20 civarında daha fazla olan kişilerin, aşağıdaki risk faktörlerinden herhangi birine sahiplerse kilo vermeye çalışmaları gerektiğine inanmaktadır.

Bazı kronik hastalıkların aile öyküsü:

a. Kalp rahatsızlığı veya şeker hastalığı olan yakın akrabaları olan kişilerin obez olmaları durumunda, bu sorunları geliştirme olasılığı daha yüksektir.
b. Önceden var olan tıbbi durumlar: Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol düzeyleri veya yüksek kan şekeri seviyeleri, bazı obezite ile ilişkili hastalıkların uyarı işaretleridir.
c. “Elma” şekli: Ağırlığı karın çevresinde yoğunlaşan insanlar, “armut biçimli” olan aynı kilolu insanlardan daha fazla kalp hastalığı, diyabet veya kanser gelişimi riski altında olabilir.

Neyse ki, 10 ila 20 poundluk mütevazı bir kilo kaybı bile, düşük kan basıncı ve kolesterol seviyeleri gibi önemli sağlık iyileştirmeleri sağlayabilir.

Obezite nedenleri nelerdir?

Bilimsel anlamda, obezite, bir kişinin kalori alımı, yaktığı enerji miktarını aştığında meydana gelir. Kaloriyi tüketmek ve yakmak arasındaki bu dengesizliğin sebebi belirsizdir. Kanıtlar, şişmanlığın genellikle birden fazla nedene sahip olduğunu göstermektedir. Çevresel, psikolojik, genetik ve diğer faktörlerin tümü rol oynayabilir.

Çevresel faktörler:

Bir insanın çevresi, kilo durumunda önemli bir rol oynar. Çevre, bir kişinin ne yediği ve ne kadar aktif olduğu gibi yaşam tarzı davranışlarını içerir. Gelişmiş ülkelerde yaşayanlar, yüksek yağlı diyetlere sahip olma eğilimindedir ve genellikle yemek seçerken beslenme içeriğinin önüne tat ve kolaylık getirirler. İnsanlar ne yediklerini ve ne kadar aktif olduklarını kilo durumlarını değiştirmenin bir yolu olarak değiştirebilirler.

Psikolojik faktörler:

Psikolojik faktörler, yeme alışkanlıklarını da etkileyebilir. Pek çok insan, can sıkıntısı, üzüntü veya öfke gibi olumsuz duygulara yanıt olarak yemek yer.

Ciddi kilo problemleri için tedavi arayanların yaklaşık % 30’u, eğlence ortamında (içkili ortamlar gibi) yemek yediklerini belirtirler. Bu durumda, insanlar ne kadar yediklerini kontrol edemediklerini hissederken büyük miktarda yiyecek yerler.

Bu insanlar, kilo verme ve kilo almada daha fazla zorluk çekebilirler. Bazıları, kilolarını başarılı bir şekilde vermeyi başarmadan önce, bu yeme alışkanlıklarını kontrol etmek için danışmanlık veya ilaç gibi özel yardıma ihtiyaç duyabilir.

Genetik faktörler:

Obezitenin, genetik bir nedeni olabileceğini düşündüren kanıtlar vardır. Bununla birlikte, aile üyeleri sadece genleri değil, aynı zamanda obeziteye katkıda bulunabilecek diyet ve yaşam tarzı alışkanlıklarını da paylaşmaktadır. Bu yaşam tarzı faktörlerini genetik olanlardan ayırmak genellikle zordur. Yine de, artan kanıtlar kalıtımın güçlü bir belirleyici faktör (obezite faktörü) olduğunu göstermektedir.

Bir çalışmada araştırmacılar, deneklerin yetişkin ağırlıklarının, biyolojik ebeveynlerinin ağırlıklarına (evlat edinen ebeveynlerine göre) daha yakın olduğunu bulmuşlardır. Bununla birlikte, genetik olarak obeziteye yatkın olan birçok kişi obez hale gelmez veya kilo vermeyi ve sağlıklı kiloda kalmayı başarabilir.

Diğer obezite nedenleri:

Bazı hastalıklar metabolizmayı düşürebilir veya obeziteye neden olabilecek iştah artışını tetikleyebilir. Bunlar arasında hipotiroidi, Cushing sendromu, depresyon ve bazı nörolojik problemler vardr.

Steroidler ve antidepresanlar gibi bazı ilaçlar, aynı yöntemlerle aşırı kilo almaya neden olabilir. Doktorunuz, bir hastanın tüm şişmanlık vakalarının sadece % 1’inden sorumlu olduğuna inanılan bu koşullardan herhangi birine sahip olup olmadığınızı belirleyebilir.

Obezite tedavisi nasıl yapılmalı?

Obezitenin tedavisi uzun süreli olmalıdır; kısa vadeli olamaz! Kilo kaybı kademeli olarak yapılmalı ve tekrar kilo alımını önlemek için dikkatli bir şekilde takip edilmelidir. Davranış ve yaşam tarzını değiştirmek, bir kişinin ağırlığını kalıcı olarak değiştirmenin tek yoludur. Bu değişiklikler yeme ve egzersiz alışkanlıklarında kademeli ve kalıcı değişikliklere odaklanmaktadır.

Kilo kaybınızı korumanıza yardımcı olacak davranış ve yaşam tarzınızı değiştirmenin altı yolu vardır:

a. Sağlıklı beslenme hakkında bilgi sahibi olma.
b. Yeme alışkanlıklarınızı değiştirme.
c. Fiziksel aktivitenizi arttırma.
d. Yemek yeme konusundaki tutumunuzu değiştirme.
e. Kilo verme programına katılma.
f. Destek sistemlerinin geliştirilmesi.
g. Doktorunuz tarafından order edilen ilaç tedavileri.

Kilo yönetiminin anahtarı; egzersiz ve aktivitenin arttırılması ve beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi gibi yaşam tarzı değişikliklerinin yapılmasını içerir.

Peki ya reçeteli kilo verme ilaçları?

Reçeteli ilaçlar, obezitenin tedavisinde başka bir yaklaşımdır. İlaç tedavisi hastanın daha sağlıklı bir yaşam tarzı öğrenmesine ve uyum sağlamasına yardımcı olabilir. Bir diyet ve egzersiz programı ile birlikte kullanılmalı ve genel tedavi planınızı izlemenize yardımcı olmalıdır.

Halen mevcut olan obezite önleyici ilaçlar, çoğunlukla iştahı bastırarak işe yarar. Sinir sisteminde noradrenalin veya serotonin gibi spesifik hormonları yükselterek doygunluk hissi yaratır. Bununla birlikte, diyet ve yaşam biçiminizde değişiklik yapmazsanız, bu ilaçlar işe yaramaz!

Anti-obezite ilaçlarında başarı düzeyi oldukça düşüktür. Çalışmalar toplamda altı ila 10 pound ortalama kilo kaybı ve haftada yaklaşık yarım pound, plaseboya göre daha fazla kilo kaybı göstermektedir (12 hafta veya daha az tedavi için). Bazı kişiler çok iyi cevap verirken, bazıları hiç cevap vermeyebilir.

Kilo verme ilacı, bir tedavi değildir. Kilo verme ilaçlarının kullanımı uzun vadede başarılı bir şekilde kilo vermek ve korumak için fiziksel aktivite ve gelişmiş diyet ile birleştirilmelidir.

Kilo verdiren ilaçlar şu hastalar için düşünülebilir:

a. BMI’si 30’dan büyük olan ve obezite ile ilgili koşulları olmayan kişiler
b. İki veya daha fazla obeziteye bağlı koşulla BMI’i 27’den büyük olan kişiler

Şu anda, FDA tarafından onaylanan mevcut kilo verme ilaçlarının çoğu kısa süreli kullanım içindir, birkaç hafta veya ay.

Peki ya kilo verme ameliyatı (obezite cerrahisi)?

Başka bir tedavi seçeneği de cerrahi olabilir. Ameliyat, yalnızca kilo vermek için yapılan tüm diğer girişimler başarısız olduktan sonra veya bir kişinin obezite ile ilgili bir hastalığı varsa göz önüne alınmalıdır. Ameliyat sadece uzun süreli izlemeye karar verilen merkezlerde ve diyet, egzersiz ve davranış değiştirme programlarına ek olarak yapılmalıdır.

Obezite ameliyatları için uygun adaylar şunlar olmalıdır:

a. Şiddetli obez (35’ten büyük bir BMI).
b. Tedavi hakkında detaylı bilgili.
c. Obezite cerrahisi öncesinde diyetisyen, psikolog, endokrinolog ve diğer uzmanlar tarafından değerlendirilmiş.

Cerrahi prosedürler uzun vadede başarıya ulaşmıştır. Ancak önceki kilo kaybı girişimlerinin başarısının veya başarısızlık nedenlerinin yanı sıra cerrahinin riskleri ve faydalarını göz önünde bulundurmak önemlidir.

Obezite tedavisinde kilo vermek için ne kadar egzersiz yapmalıyım?

Araştırmalar, etkin olmayan kişilerin bile, günde yalnızca 30 dakika veya daha fazla fiziksel aktivite yapmaları durumunda önemli sağlık yararları elde edebileceğini göstermektedir.

Genel sağlık yararlarından maksimum yararlanmak için uzmanlar; haftada üç veya daha fazla kez 30 dakikalık orta şiddette aerobik egzersizinin yanı sıra, kas güçlendirme aktivitesi ve haftada iki kez germe gibi bir tür anaerobik egzersiz şekli önermektedir.

Bir süre hareketsiz kaldıysanız, rahat bir tempoda yürümek veya yüzmek gibi daha az yorucu aktivitelerle başlamak isteyebilirsiniz. Yavaş tempoda başlamak, vücudunuzu zorlamadan fiziksel olarak formda olmanızı sağlar. Daha iyi bir şekle girdikten sonra, kademeli olarak daha yorucu bir aktivite yapabilirsiniz.

Nasıl kilo verebilirim ve sonra geri almayı nasıl önleyebilirim?

Aşağıdaki ipuçlarını aklınızda bulundurun:

a. ‘Haftada bir ila iki kiloluk kilo kaybı‘ gibi gerçekçi kilo kaybı hedefleri belirleyin. Yavaş yavaş kilo verenler, daha az yiyerek ve daha fazla egzersiz yaparak, kilolarını uzak tutma eğilimindedirler. Haftada yarım kilo kilo bile olsa, bir yılda 25 pound kilo kaybıyla sonuçlanacaktır.

b. ‘Porsiyon boyutlarını azaltarak‘ daha az kalori tüketin. Bir tabağı porsiyon haline getirmenin kolay bir yolu; meyveleri ve sebzeleri yarıya koymak, tabağın bir çeyreğine nişasta ve tabağın diğer çeyreğine protein koymaktır.

c. Günde en az beş avuç meyve ve sebze hedefleyin.

d. Yemek öğününü atlamayın! Bu metabolizmayı yavaşlatır ve açlığın artmasına neden olabilir. Gün boyunca düzenli aralıklarla yerleştirilen dört ila beş ‘mini öğün’ kilonuzu kontrol altında tutarken açlığınızı giderir.

e. Gün boyunca açlıkla mücadele ederseniz, öğünler arasına planlı, sağlıklı atıştırmalıklar eklemek için çekinmeyin. Bazı örnekler, yağsız yoğurt, süzme peynir ve meyve, sebze ve humus, string peynir ve bir avuç taze meyve veya fındık olabilir.

f. Tam tahıllı ekmekler, tahıl gevrekleri, makarnalar, pirinç, meyveler ve sebzeler gibi lifli yiyecekleri seçin. Bu gıdalar size daha fazla çiğneme tatmini sağlarken, yüksek lif içeriği daha az kaloride daha dolgun hissetmenize neden olabilir.

g. Sağlıklı beslendiğinizden emin olmak için doğru bir yemek günlüğü tutun. Yediğiniz veya içtiğiniz her şeyi yazın. Dürüst ve doğru olun, aksi takdirde yardımcı olmaz. Yemek günlüğü yeme alışkanlıklarınızı öğrenmenize ve yaptığınız yiyecek seçimlerini değerlendirmenize yardımcı olacaktır.

h. Çeşitli yiyecekler yiyin. İhtiyacınız olan tüm besinleri almak için tüm yiyecek gruplarını ekleyin.

i. Restoran yiyeceklerini sınırlayın!

j. Önceden planlayın: hafta boyunca yemeklerinizi planlayın, alışveriş listesini oluşturun ve sağlıklı yiyecekleri mutfağınızda ve kilerinizde hazır bulundurun. Tetikleyici yiyecekleri evden ve ofisten uzak tutun.

Kilo vermek için sihirli diyeti nasıl bulabilirim?

Sihirli diyetler tipik olarak uzun süreli kilo kaybı sonuçlarını desteklemez. Yemekten kaçınmak yerine porsiyon kontrolüne odaklanın. Tatlılar ve şekerli içecekler gibi boş kalorileri azaltın ve egzersizi arttırın.

Sihirli olduğunu iddia eden bir diyetin belirlenmesinde kesin bir yaklaşım bulunmamakla birlikte, çoğu aşağıdaki özelliklere sahiptir:

a. Hızlı bir düzeltme vaat eden öneriler.
b. Tek bir ürün veya rejimden gelen tehlikeler.
c. Karmaşık bir çalışmadan elde edilen basit sonuçlar.
d. Tek bir çalışmaya dayalı tavsiyeler.
e. Saygın bilimsel kuruluşlar tarafından çürütülen dramatik ifadeler.
f. ‘İyi’ ve ‘Kötü’ yiyeceklerin listesi.
g. Bir ürünü satmaya yardımcı olmak için yapılan öneriler.
h. Diğer araştırmacılar tarafından incelenmeden yayınlanan çalışmalara dayanan tavsiyeler.
i. Bireyler veya gruplar arasındaki farklılıkları görmezden gelen çalışmaların önerileri.
j. Beş besin grubundan birinin veya daha fazlasının ortadan kaldırılması.

Obezite Tedavisi ve Sağlıklı Kilo Verme

Sosyal Medyada Paylas
WhatsApp   Facebook   Twitter   Tumblr
LinkedIn   Flipboard   Pinterest   Reddit