Çocuklarda İşitme Değerlendirme

Yaşamın ilk birkaç yılında çocuklarda işitme; çocukların sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimlerinin kritik bir parçasıdır. Hafif ya da kısmi bir işitme kaybı bile çocuğun konuşma ve dilini doğru şekilde geliştirmesini etkileyebilir.

İyi haber şu ki, erken yakalanırlarsa işitme sorunlarının üstesinden gelinebilir – ideal olarak bir bebek 3 aylıkken. Bu nedenle, çocuğunuzun işitme duyusunun erken taranması ve düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.

İşitme Kaybının Nedenleri:

İşitme kaybı, her 1000 bebekten 1 ila 3’ünü etkileyen yaygın bir doğum bozukluğudur. Pek çok şey işitme kaybına yol açsa da, yarısında bir sebep bulunamayabilir.

Şu çocuklarda işitme kaybı oluşabilir:

a. Erken doğum.
b. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (NICU) takip edilme.
c. Kan transfüzyonu gerektirecek kadar bilirubin seviyesi ile yenidoğan sarılığı.
d. İşitme kaybına neden olabilecek ilaçların verilmesi.
e. Çocuklukta işitme kaybı olan aile üyelerinin olması.
f. Doğumda görülen bazı komplikasyonlar.
g. Kulak enfeksiyonu olması.
h. Menenjit veya sitomegalovirüs gibi enfeksiyonları geçirme.
i. Kısa süre için bile olsa, çok yüksek seslere maruz kalma.

İşitme Ne Zaman Değerlendirilmeli?

Yenidoğan işitme taraması, işitme kaybı olan çocukların çoğunu tanımlar. Ancak bazı durumlarda; işitme kaybına enfeksiyonlar, travma ve zarar veren gürültü seviyeleri neden olur ve bu sorun çocuklukta bir döneme kadar ortaya çıkmaz. Araştırmacılar, işitme kaybı olan kişilerin sayısının doğum ile gençlik yılları arasında ikiye katlandığına inanmaktadır. Bu nedenle, çocukların işitmelerinin büyüdükçe düzenli olarak kontrol edilmeleri önemlidir.

Yenidoğan bebeğiniz, hastaneden taburcu edilmeden önce bir işitme taraması yaptırmalıdır. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki her eyalet ve bölge şimdi bir Erken İşitme Algılama ve Müdahale (EHDI) programı oluşturmuştur. Program, 3 aylıktan önce kalıcı işitme kaybı olan her çocuğu tanımlar ve 6 aylıktan önce müdahale hizmetleri sunar. Bebeğiniz bu taramaya sahip değilse, evde veya doğum merkezinde doğmuşsa, yaşamın ilk 3 haftasında bir işitme taraması yapılması önemlidir.

Bebeğiniz işitme taramasını geçemezse, mutlaka işitme kaybı olduğu anlamına gelmez. Kulaktaki döküntü veya sıvılar teste müdahale edebileceğinden, bir teşhisi onaylamak için genellikle tekrar yapılır.

Yenidoğan bebeğiniz ilk işitme taramasını geçemezse, tedavinin hemen başlayabilmesi için 3 ay içinde tekrar test edilmesi önemlidir. İşitme kaybı tedavisi, bir çocuk 6 aylık olmadan önce başlarsa en etkili olabilir.

Normal işitmeye sahip olan çocuklar da aralıklı olarak doktor kontrolüne devam etmelidir. İşitme testleri genellikle 4, 5, 6, 8 ve 10 yaşlarında ve bir endişeniz varsa diğer zamanlarda yapılabilir.

Ancak, çocuğunuz duyma konusunda sorun yaşıyorsa, konuşma gelişimi anormal görünüyorsa veya çocuğunuzun konuşmasını anlamak zorsa, doktorunuzla görüşün.

İşitme Kaybı Belirtileri:

Yenidoğan bebeğiniz işitme taramasını geçse bile, işitmenin normal olup olmadığını gösteren işaretleri izlemeye devam edin.

Çocuğunuzun yaşamın ilk yılında ulaşması gereken işitme ile ilgili bazı kilometre taşları:

a. Yeni doğan bebeklerin çoğu, ani yüksek seslere ürker veya “zıplar”.
b. Bebek, 3 aylıkken, genellikle ebeveynlerin sesini tanır.
c. 6 ay sonra, bebek genellikle gözlerini çevirebilir veya sese doğru yönelebilir.
d. 12 ay sonra, bebek genellikle bazı sesleri taklit edebilir ve “Mama” veya “güle güle” gibi birkaç kelime üretebilir.

Bebeğiniz yeni yürümeye başladıkça, işitme kaybının belirtileri şunları içerebilir:

a. Sınırlı, zayıf veya konuşma yoksa.
b. Sıklıkla dikkatsizse.
c. Öğrenme zorluğu
d. TV sesinin daha yüksek olması gerekiyorsa.
e. Konuşma düzeyinde sese yanıt veremez veya konuşmaya uygunsuz olarak cevap verirse.
f. Adının söylenmesine cevap veremez veya çok fazla arka plan gürültüsü olduğunda kolayca sinirlenirse.

İşitme Kaybı Çeşitleri:

İletim tipi (kondüktif) işitme kaybına, sesin iç kulağa iletilmesinde tıkanma neden olur. Kulak enfeksiyonları, bebeklerde ve küçük çocuklarda bu tür işitme kaybının en yaygın nedenidir. Bu kayıp genellikle hafif, geçici ve ilaçla veya ameliyatla tedavi edilebilir.

Hassas iç kulakta (koklea) hasar veya yapısal bir sorun olduğunda, duysal sinirsel işitme kaybı (sensorinöral işitme kaybı) meydana gelebilir, ancak nadir durumlarda işitmeden sorumlu beynin işitsel korteks ile ilgili sorunlardan kaynaklanabilir. En yaygın tip olan koklear işitme kaybı, iç saç hücreleri (inner hair cells), dış saç hücreleri (outer hair cells) veya her ikisi gibi koklea’nın belirli bir bölümünü içerebilir. Genellikle doğumda bulunur ve bazen neden bilinmese de, kalıtsal olabilir veya diğer tıbbi sorunlardan gelebilir. Bu tip işitme kaybı genellikle kalıcıdır.

Sensorinöral işitme kaybının derecesi:

a. Hafif (kişi belirli sesleri duyamıyor)
b. Orta (kişi çok ses duyamaz)
c. Şiddetli (kişi çoğu sesi duyamaz)
d. Derin (kişi hiçbir sesi duyamaz)

Bazen kayıp ilerleyicidir (zamanla kötüleşir) ve bazen tek taraflı olur (sadece bir kulak).

İşitme kaybı zamanla kötüye gidebileceğinden, odyolojik testler daha sonra tekrarlanmalıdır. İlaçlar ve ameliyatlar bu işitme kaybını tedavi edemese de, işitme cihazları çocukların daha iyi duymalarına yardımcı olabilir.

Karma işitme kaybı, bir kişinin hem iletken hem de sensörinöral işitme kaybına sahip olduğunda meydana gelir.

Merkezi işitme kaybı, koklea düzgün çalıştığında meydana gelir, ancak beynin diğer kısımları çalışmaz. Bu nadir görülen işitme kaybının tedavisi daha zordur.

İşitsel işlem bozukluğu (APD, auditory processing disorder), kulakların ve beynin tam olarak koordine edemediği bir durumdur. APD’li insanlar genellikle sessizken iyi işitir, ancak gürültülü olduğunda iyi duyamazlar. Çoğu durumda, konuşma dili terapisi çocuklara APD konusunda yardımcı olabilir.

İşitme Nasıl Test Edilir?

Bir çocuğun yaşına, gelişimine ve sağlık durumuna bağlı olarak işitmeyi test etmek için çeşitli yöntemler kullanılabilir.

Davranış testleri sırasında bir odyolog, bir çocuğun kalibre edilmiş konuşma (belirli bir ses ve yoğunlukta çalınan konuşma) ve saf tonlar gibi seslere verdiği yanıtları dikkatle izler. Saf ton, klavyedeki bir nota gibi, çok özel bir perdeye (frekansa) sahip bir sestir.

Odyolog, bir bebeğin veya yeni yürümeye başlayan çocuğunun göz hareketleriyle veya kafa dönüşleriyle karşılık verdiğini biliyor olabilir. Okul öncesi çocuk bir sese yanıt olarak bir oyuncağı hareket ettirebilir ve sınıf öğrencisi el kaldırabilir. Çocuklar konuşmaya, bir kelimenin resmini tanımlamak veya kelimeleri yumuşakça tekrarlamak gibi aktivitelerle cevap verebilir.

İşitmeyi Değerlendirmek İçin Diğer Testler:

Çocuk davranışsal işitme testi yapmak için çok küçükse veya bu tür bir testi yapmak için başka tıbbi veya gelişimsel sorunları varsa; doktorlar kulağın, sinirlerin ve beynin ne kadar iyi çalıştığına bakarak işitme sorunlarını kontrol edebilir.

İşitsel beyin sapı yanıtı (ABR, Auditory brainstem response) testi:

Bu test için kulak kanallarına küçük kulaklıklar yerleştirilir ve kulakların arkasına ve alnına küçük elektrotlar (küçük etiketlere benzeyen sensörler) yerleştirilir. Genellikle tıklatma sesleri kulaklıklardan gönderilir ve elektrotlar işitme sinirinin seslere verdiği cevabı ölçer.

6 ayın altındaki bebekler bütün test boyunca uyuyabilir, ancak daha büyük bebekler bu test için sedasyona ihtiyaç duyabilir. Daha büyük koopere çocuklar, bu testi görsel olarak meşgulken sessiz bir ortamda yapabilirler.

Test sonuçları bir çizelgede ölçüldüğünde normal işitme belirli bir görünüme sahiptir. Bu nedenle normal bir ABR, bebeğin iç kulağının ve işitme sisteminin alt bölümünün (beyin sapı) normal konuşma için normal çalıştığını gösterir. Anormal bir ABR işitme kaybının bir işareti olabilir, ancak bazı tıbbi problemlerden veya ölçüm problemlerinden de kaynaklanıyor olabilir.

İşitsel kalıcı hal yanıtı (ASSR, Auditory steady state response) testi:

Bu test ABR’ye benzer, ancak bebek genellikle ASSR testi için uyumak veya yatıştırılmak zorundadır.

Ses kulak kanallarına geçer ve bilgisayar beynin sese verdiği yanıtı alır ve işitme kaybının hafif, orta, şiddetli veya derin olup olmadığını otomatik olarak belirler. Bu ASSR testi işitme kontrolü için ABR ile yapılmalı (yerine değil).

Merkezi işitsel uyarılmış potansiyel (CAEP, Central auditory evoked potential) testi:

Bu test ABR’ye benzer ve aynı minik kulaklıkları ve küçük elektrotları kullanır. CAEP testi, odyologun beyin sapından işitme korteksine giden yolların düzgün çalışıp çalışmadığını görmesini sağlar. Odyolog, bazı spesifik işitme kaybı tipleri için bir CAEP testi önerebilir. Bu test herhangi bir yaşta yapılabilir ve çocuktan katılım gerektirmez.

Otoakustik emisyonlar (OAE, Otoacoustic emissions) testi:

Uyuyan bir bebek veya sessizce oturabilecek büyük bir çocuk, bu hızlı testi yapabilir. Kulak kanalına küçük bir sonda yerleştirilir, daha sonra birçok darbe sesi gönderilir ve sonda, iç kulaktaki dış kıl hücrelerinden bir “yankı” tepkisi kaydeder. Bu kayıtların ortalaması bir bilgisayar tarafından alınır.

Normal bir kayıt, dış saç hücrelerinin iyi çalıştığını göstermektedir. Ancak bazı durumlarda, diğer işitme yolları normal şekilde çalışmıyorsa hala bir işitme kaybı olabilir.

Hastaneler yenidoğan bebekleri taramak için, ABR veya OAE kullanır. Bebek taramayı geçemezse, test genellikle tekrarlanır. Tarama tekrar başarısız olursa, bebek tam bir işitme değerlendirmesi için bir işitme uzmanına gönderilir.

Timpanometre:

Timpanometri bir işitme testi değil, kulak kanalına yumuşak bir ses ve hava basıncı girdiğinde kulak zarının ne kadar iyi hareket ettiğini gösteren bir prosedürdür. Kulak zarı arkasında toplanan sıvı gibi orta kulak problemlerinin tanımlanmasında yardımcıdır.

Bir timpanogram, timpanometri sonuçlarını bir grafiğe koyar. Bir timpanogramdaki “düz” bir çizgi kulak zarının hareket edemediğini gösterirken, “sivri” bir desen genellikle kulak zarının normal şekilde hareket ettiğini gösterir. Bu muayeneyi yapan doktorlar ayrıca görsel bir kulak muayenesi yapmalı ve kulak zarını görmelidir.

Orta kulak kas refleksi (MEMR, Middle ear muscle reflex):

MEMR (akustik refleks testi olarak da adlandırılır), bir refleksi uyandırarak kulağın yüksek seslere ne kadar iyi yanıt verdiğini test eder. Sağlıklı bir kulakta, bu refleks kulağın yüksek seslere karşı korunmasına yardımcı olur.

MEMR için kulak kanalına yumuşak bir lastik uç yerleştirilir. Uçlardan kulağa bir dizi yüksek ses duyulur ve bir makine sesin bir refleksi tetikleyip tetiklemediğini kaydeder. Bazen çocuk uyurken test yapılır.

İşitme Testlerini Kim Yapar?

Pediatrik bir odyolog, işitme kaybı olan çocukların test edilmesinde uzmanlaşmıştır ve doktorlarla, öğretmenlerle ve konuşma / dil patologlarıyla yakın çalışırlar.

İşitme Cihazları ve Diğer Müdahaleler:

Medikal tedaviler ve cerrahi, bazı işitme kaybına sahip insanlara yardım edebilirken, işitme cihazları duyusal işitme kaybının temel tedavisidir. En yaygın işitme kaybı türü, düzgün çalışmayan dış saç hücrelerini içerir. İşitme cihazları sesleri daha da yükselterek bu sorunun üstesinden gelebilir.

Bir işitme cihazının üç temel bölümü vardır: mikrofon, yükseltici ve alıcı. Ayarlar, bazı sesleri daha yüksek yapmak için özelleştirilebilir.

Bazı işitme cihazı türleri, vücuda takılırken, diğerleri kulağın arkasına veya kulağa takılır. Düzenli işitme cihazları kullanılamıyorsa – bazı iletken işitme kaybı tiplerinde olduğu gibi – kemiğe bağlanan özel işitme cihazları ses dalgalarını doğrudan kokleaya gönderebilir.

Tek bir stil veya üreticiye bağlı kalmak en iyisi değildir – doktorunuz çocuğunuzun ihtiyaçlarına göre bir işitme cihazı seçmenize yardımcı olacaktır. İki taraflı işitme kaybı olan çocukların çoğu (her iki kulakta) iki işitme cihazı kullanır.

Teknoloji ağırlıklı oldukları için işitme cihazları pahalıdır. Ne yazık ki, sağlık sigortası şirketleri genellikle işitme cihazlarını kapsamamaktadır. İşitme cihazları için finansal yardım seçeneklerini aramak için çocuğunuzun doktoru ile konuşun.

FM sistemi (bazen “işitsel eğitmenler” olarak adlandırılır) adı verilen özel bir yükseltme cihazı, okuldaki çocuklara yardımcı olabilir. Bu sistemler, öğretmenin konuşabileceği bir mikrofona ve çocuğun kulaklarına veya doğrudan bir işitme cihazına gönderebilen bir alıcıya sahiptir. Grupta veya gürültülü ortamlarda işitmeyi iyileştirmek için sınıfta iyi çalışabilirler ve ayrıca kişisel veya ev kullanımı için de takılabilirler. Diğer yardımcı dinleme veya uyarı cihazları, daha büyük çocuklara yardımcı olabilir.

İşitme cihazlarına veya FM sistemlerine ek olarak, işitme rehabilitasyonu işitsel veya dinleme terapisi ve konuşma (dudak) okumasını içerebilir. Teknoloji sürekli gelişiyor, bu nedenle doktorunuza çocuğun iletişimine yardımcı olacak daha yeni araçlar hakkında danışın.

Koklear implant, işitme kaybı için cerrahi bir tedavidir. Bu cihaz, işitme kaybını tedavi etmez, ancak doğrudan işitme sinirine ses göndermek için iç kulağa yerleştirilen bir cihazdır. İşitme cihazlarından faydalanmayan derin işitme kaybı olan çocuklara yardımcı olabilir.

Çocuklarda İşitme Değerlendirme

Sosyal Medyada Paylas
WhatsApp   Facebook   Twitter   Tumblr
LinkedIn   Flipboard   Pinterest   Reddit