Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Splenül veya bir splenunculus da denilen bir aksesuar dalak; normal dalağın dışında dalak dokusunun bulunduğu iyi huylu ve asemptomatik bir durumdur. Aksesuar dalaklar, nüfusun yaklaşık % 10 ila % 30’unun sahip olduğu nispeten yaygın bir olgudur.

Tipik olarak, bir birey, bir ila altı aksesuar dalak tomurcuğuna sahip olabilir. Ayrıca, aksesuar dalağın boyutu da hastadan hastaya değişebilir.

Aksesuar dalak, çoğunlukla yaklaşık 1 santimetredir, ancak birkaç santimetreden daha büyük olması da nadir değildir. Aksesuar dalak, tipik olarak gelişimsel anormallikler nedeniyle oluşur ve sıklıkla başka bir ektopik splenik doku şekli olan splenoz ile karıştırılır.

Splenoz, dalağın bir bölümünün kendini periton boşluğu içinde başka bir yere gömmesiyle sonuçlanan travmadan kaynaklanır. Yeni gömülü ektopik splenik doku, yerel kan beslemesini alır ve fonksiyonel splenik doku olur.

Aksesuar dalak, splenozdan ayırt edilebilir, çünkü aksesuar dalak fonksiyonel ve histolojik olarak normal splenik dokuya benzerdir.

Ancak splenoz, kalın bir kapsül, düz kas elemanları ve splenik arterden kaynaklanan kanlanma kaynağı gibi temel splenik karakteristiklerden yoksundur.

Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Aksesuar Dalak Yapısı ve Fonksiyonu:

Normal dalak, kanın süzülmesi ve bağışıklık kazandırma gibi çeşitli işlevlerden sorumlu olan çok yönlü bir organdır. Her bir fonksiyon dalakta kırmızı pulpa ve beyaz pulpa denilen özel dokularla gerçekleştirilir.

Kırmızı pulpa, beyaz kan hücreleri (WBC’ler) içeren kordonlar ve sinüsler oluşturmaya yardımcı olan bağ dokusundan yapılır. Sinüsler, kanın akmasını ve WBC’lere maruz kalmasını sağlayan boş alanlar yaratır.

Bu filtrasyon, eski ve hasar görmüş kırmızı kan hücrelerinin uzaklaştırılmasına ve virüs, bakteri ve mantar gibi yabancı mikropların yok edilmesine yardımcı olur.

Diğer yandan, beyaz pulpa, kırmızı pulpadan daha karmaşık bir şekilde bölünmüştür. Beyaz pulpa, periarteriolar lenfoid kılıflar, lenf folikülleri ve marjinal bölge olmak üzere üç bölgeden oluşur.

Periarteriolar lenfoid kılıflar T lenfositlerle doldurulur ve arteriyol kan beslemesini çevreler. Lenf folikülleri ise B lenfositleri ile doldurulur ve periarteriolar lenfoid kılıfları ile marjinal bölge arasında bulunur.

Marjinal bölge antijen sunan hücrelerle doldurulur. Bir bütün olarak beyaz pulpa, WBC’lerin üretimi ve olgunlaşmasından sorumludur.

Aksesuar dalak morfolojik ve fizyolojik olarak normal bir dalağa benzer ve bu nedenle benzer işlevleri yerine getiren benzer bir yapı kümesinden oluşur.

Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Aksesuar Dalak Kanlanması ve Lenfatik Drenaj:

Normal bir dalak, kanını splenik arterden alır. Splenik arter dalağa ulaşmadan önce dallara ayrılır ve dalların her biri organın bir alt kümesini vaskülerize eder. Bu, her biri diğerlerinden bağımsız, ancak aynı orijinli splenik artere bağlı bir kan arzı olan splenik doku alt gruplarının oluşturulmasına yardımcı olur.

Aksesuar dalak, normal splenik doku gibi, splenik arterden kanlarını alır. Aksesuar dalak, splenik atardamardan beslenen bir arterden kan aldığından, aksesuar dalak, toplam bir splenektomi durumunda bile aktif, fonksiyonel splenik doku olarak işlev görebilir.

Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Aksesuar Dalak Fizyolojisi:

Aksesuar dalak, %75 ihtimalle kan damarlarının dalağa girdiği yer olan, dalak hilumunda yer almasına karşın, farklı yerlerde bulunabilir.

Aksesuar splenik dokuyu bulmak için bir sonraki en muhtemel konum pankreas kuyruğunun yakınında olup, tüm aksesuar pankreas dokusunun da yaklaşık % 20’si burada ortaya çıkmaktadır.

Aksesuar splenik dokunun son % 5’i gastrosplenik ligamentlerde, lienorenal ligamentlerde, mide duvarında, bağırsak duvarında, büyük omentumda, mezenterde veya hatta pelvis veya skrotumda bulunabilir.

Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Aksesuar Dalak ile ilgili Cerrahi Hususlar:

Normal dalağın çıkarılmasından bağımsız olarak bir aksesuar dalağın cerrahi olarak çıkarılmasını gerektiren en muhtemel durum, bir aksesuar dalağın torsiyonudur (burulması).

Bu durumun belirtileri, yan ağrısı ve mide bulantısını içerebilir. Burulma ağrısı, enfarktüs veya boğulma nedeniyle iltihaplanma, vasküler pedikülün bükülmesine bağlı venöz konjesyonlar veya komşu organlarla doğrudan etkileşim nedeniyle ortaya çıkabilir.

Hemorajik şok, peritonit ve barsak tıkanıklığı, bir aksesuar dalağın tedavi edilmemiş torsiyonunun potansiyel sonuçlarıdır.

Aksesuar Dalak Nedir, Çift Dalak Tedavisi

Aksesuar Dalağın Klinik Önemi:

Aksesuar dalak iki klinik senaryoda önemli hale gelir: splenektomi ve görüntüleme çalışmaları.

Terapötik bir splenektomi gerektiren klinik bir durumda semptomları gidermek için aksesuvar splenik dokuyu çıkarmak gerekir.

Aksesuar splenik dokusu alınmazsa, semptomlar devam eder çünkü aksesuar dalak fonksiyonel splenik dokudur. Bu koşullar, hemolitik anemi ve kronik idiyopatik trombositopenik purpura gibi kan bozukluklarıdır.

Aksesuar dalak, görüntüleme çalışmalarının sonuçlarını değerlendirirken de önemlidir. Bir görüntüleme testine, özellikle de CT taramalarına bakarken, aksesuar dalak, lenf düğümleri, neoplastik büyüme veya splenoza benzer görünebilir.

Aksesuar bir dalağın görüntüleme yoluyla teşhisi, nükleer tıbbın, özellikle sintigrafinin kullanılmasını gerektirir.

Aksesuar bir dalak görünümüne bağlı olarak splenozdan ayırt edilebilir; Aksesuar bir dalakta, düz kas aktin için pozitif boyanan ve kan beslenmesini splenik arterden alan kalın bir kapsül ve düz kas elemanları bulunur.

Referanslar:

1. Freeman JL, Jafri SZ, Robert JL, Mezwa DG, Shirkhoda A. CT of congenital and acquired abnormalities of the spleen. Radiographic. 1993;13(3):597–610.

2. Kim SH, Lee JM, Han JK, Lee JY, Kim KW, Cho KC, et al. Intrapancreatic accessory spleen: finding on MR imaging, CT, US and scintigraphy, and the pathology analysis. Korean J Radiol. 2008;9(2):162–174. doi: 10.3348/kjr.2008.9.2.162 .

3. Mortele KJ, Mortele B, Silverman SG. CT features of the accessory spleen. Am J Roentgenol. 2004;183(6):1653–1657. doi: 10.2214/ajr.183.6.01831653\ .

4. Sohaib SA, Reznek RH. Reticuloendothelial disorders: the spleen. In: Grainger RG, Allison DJ, Adam A, Dixon AK, editors. 4th ed. London (LDN): Churchill Livingstone; 2001. p. 1436.

5. Dodds WJ, Taylor AJ, Erickson SJ, Stewart ET, Lawson TL. Radiologic imaging of splenic anomalies. Am J Roentgenol. 1990;155(4):805–810. doi: 10.2214/ajr.155.4.2119113 .

6. Gayer G, Zissin R, Apter S, Atar E, Portnoy O, Itzchak Y. CT finding in congenital anomalies of the spleen. Br J Radiol. 2001;74(884):767–772. doi: 10.1259/bjr.74.884.740767 .

7. Dahnert W. 7th ed. Baltimore (BA): Lippincott Williams & Wilkins; 2011. Radiology review manual; pp. 703–704.

8. Moore KL. 3rd ed. Baltimore (BA): William & Wilkins; 1992. Clinically oriented anatomy; p. 187.

Sosyal Medyada Paylas
WhatsApp   Facebook   Twitter   Tumblr
LinkedIn   Flipboard   Pinterest   Reddit