Lipid Depo Hastalıkları (Lipidosis)

Bu hastalıkların her birisi spesifik hidrolaz enzim eksikliği sonucu meydana gelir. Sonuçta lizozomlar içinde lipid depo edilir ve etkilenen dokuya göre patofizyolojik değişiklikler meydana gelir. Tay-Sac, Sandhof, Nieman-Pick, Gauche hastalıkları Ashkenazi yahudilerinde daha sık görülür.

GM1 GANGLİOSİDOSİS
Çeşitli klinik bulguları olan bir grup hastalıktır. Lizozomal bir enzim olan Beta-galaktozidaz enzim eksikliği sonucu meydana gelir.

İnfantil formunda hepatosplenomegali, ödem, döküntü, psikomotor retardasyon, maküler kiraz kırmızı nokta, disostozis multiplex ve kardiomegali bulguları vardır. Geç ortaya çıkan formunda ataksi, disartri ve serebral palsi benzeri spastisite bulguları vardır.

Tanı beyaz kan hücrelerinde ve kültüre cilt fibroblastlarında enzim eksikliğinin saptanması ile konur.

TAY-SAC HASTALIĞI (GM2 Gangliosidosis Tip 1)
Primer olarak S.S.S’ni tutan bu hastalık tahrip edici özelliğe sahiptir. Periferik fizik bulguları yoktur. Beta-hekzosaminidaz-A eksikliği sonucu meydana gelir. İnfantlar 5 aylığa kadar normal gelişirler. Göz kontağı ve foküsü azalır. Göz dibinde kiraz kırmızı nokta saptanır ve işitme duyusunun keskinliği artar. Sonuçta körlük, hipotoni ve gelişimsel gerilik oluşur.

Bu bulgular 2-4 yaşında ölümle sonuçlanır. Geç başlayan tipi de mevcuttur.

Tanı enzim eksikliğinin plazmada veya hücrelerde gösterilmesi ile konur. Önlemek için genetik danışma önerilir ve tedavisi yoktur.

SANDHOF HASTALIĞI (GM2 GANGLİOSİDOSİS TİP 2)
Sandhof hastalığı beta-Hekzosaminidaz A ve B eksikliği sonucu meydana gelir. Bulguları Tay-Sac hastalığına benzer ancak infantil formunda hepatosplenomegali mevcuttur.

NİEMEN-PİCK HASTALIĞI
Klasik Niemanpik hastalığı (Tip A) hastalığın dört tipinden birisi’dir (A, B, C, D). Genellikle en ciddi formu tip A ‘dır. Başlangıç genelde 3-4. aylarda olur. Büyüme gelişme geriliği, nörolojik kötüleşme, hepatosplenomegali, makülada kiraz kırmızısı nokta gözlenebilir. Kemik iliğinde köpük hücreleri saptanabilir.

Sfingomyelinaz enzim eksikliğinin gösterilmesi ile tanı konur. Tedavisi yoktur.

GAUCHER HASTALIĞI
Retiküloendotelial sistemde glikoserebrosid depolanması sonucu hayat boyunca değişik formlarda ortaya çıkabilir. Klasik, kronik veya yetişkin formu splenomegali ile başvurur. Hipersplenizm ve kemik iliği yetersizliği oluşabilir.

Tanı Beta-glikozidaz enzim eksikliğinin gösterilmesi ile konur. Tedavi splenektomi, enzim replasmanı ve kemik iliği transplantasyonu ile konur.

DİĞER LİPİDOZİSLER
Diğer nadir hastalıklar içinde Fabry hastalığı (X’e bağlı ve sıklıkla adelosan ekstremite ağrı krizleri ile karakterize’dir).

Schindler hastalığı (başlangıç 1-2 yaşlarında başlar ve gelişimsel gerilik oluşur.

Metakromatik Leukodystrophy (geç infantil formunda nörolojik kötüleşme olur. En ciddi formdur ve birçok formun ortak özelliklerini taşır.

Krabbe hastalığı (konvulzyon, optik atrofi, mental bozukluk), Batten hastalığı, Farber hastalığı, Wolmen hastalığı ve Fucosidozis diğer lipidozisler’dir.

MUKOLİPİDOZİS
Bu grup hastalıklar lipidozis ve mukopolisakkaridozis hastalıklarının ortak bulgularını taşırlar. Otozomal resessif kalıtım gösterirler ve tedavileri yok’tur. Mukopolisakkaridozis tipleri ML-1 veya sialidozis tip 2 , ML-2 veya ML-1 Cell hastalığı, ML-3 veya Pseudohurler polidistrofi ve ML-4’ tür

LİPOPROTEİN METABOLİZMA BOZUKLUKLARI VE TRANSPORTU
Bu grup hastalıkların tanısında tarama önerilmektedir. Özellikle çocuklarda veya adölasanlarda aile öyküsü, koroner kalp hastalığı için yüksek risk bulunanlarda uygulanır. Düşük dansiteli lipoprotein kolesterol (LDL) 110 mg/dl veya üzerinde ise tedavi endikasyonu vardır.

AİLESEL HİPERKOLESTEROLEMİ
Otozomal dominant kalıtım ile iletilir. Heterozigot çocuklarda koroner kalp hastalığına yönelik güçlü aile öyküsü var’dır. Total kolesterol 250 mg/dl üzerindedir. LDL kolesterol 200 mg/dl üzerinde’dir. Tendon xanthomları ve tendonit gözlenebilir. Homozigot çocuklarda kolesterol doğumdan itibaren 600 mg/dl üzerindedir. Sıklıkla geniş yayılımlı xanthomlar, arcus cornea, koroner ateroscleroz ve erken yetişkin miyokard infarktüsü vardır.

Tedavide diyet, farmakoterapi ve homozigot çocuklarda plazmaferez ve cerrahi tedavi uygulanır.

AİLESEL KOMBİNE HİPERLİPİDEMİ
En sıklıkla kalıtılan çeşitli hiperlipoproteinemiler’dir. Miyokard infarktüsü riski yüksektir, fakat çocuklarda yükselmiş trigliseridler veya kolestrol 2. veya 3. dekad’dan önce belirgin hale gelmez. Yükselme hafiftir. Yalnızca diyet tedavisine yanıt değişkendir. Hiperapolipoproteinemi prematür koroner kalp hastalığı ile alakalı olabilir.

AİLESEL DİSBETALİPOPROTEİNEMİ
Palmar yarıklar boyunca xantomalar yaygın’dır. Ayrıca gövdede, el bileklerinde , dizlerde de xantomalar bulunur. Vasküler hastalık yaygındır.

Bu rahatsızlıkta diyet tedavisi çok etkilidir.

EKZOJEN HİPERTRİGLİSERİDEMİ (Hiperşilomikronemia )
Lipoprotein lipaz eksikliği doğumdan kısa bir süre sonra hipertrigliseridemi’ye yol açar. Bulguları xantomatozis, hafif hepatosplenomegali, retina hiperemisi ve pankreatitis’ dir.

SEKONDER HİPERLİPİDEMİLER
Hipertriglisedemia
Obesite, diabetes mellitus, renal hastalık, hipotroidizm, fazla alkol alınması, oral kontraseptiflerin kullanımı ve tiazid diüretik kullanımı sonucu meydana gelir.

Hiperkolesterolemia
Hipotroidizm, nefrotik sendrom, konjenital bilier atrezi, anorexia nevroza, SLE ve steroid kullanımına bağlı olarak meydana gelir.

YÜKSEK DANSİTELİ LİPOPROTEİN (HDL) EKSİKLİĞİ DURUMLARI
HDL ’nin değişik düzeyde olması veya anormal partiküller aterosckleroz riskini artırır. Büyümüş sarı bademcikler, hepatosplenomegali veya nöropati gözlenebilir.

ABETALİPOPROTEİNEMİ VE HİPOBETALİPOPROTEİNEMİ
Bu bozukluklar yağ malabsorbsiyonu, ishal, serebellar ataksi ve akantositozis ile karakterizedir.